جراحی متابولیک

درمان چاقی دکتر محمود راد

19 بهم جراحی متابولیک

جراحی متابولیک

جراحی متابولیک را بیشتر و بهتر بشناسید :

نقل و انتقال و جذب مواد غذایی تنها وظیفه روده کوچک ما نیست . هورمونهای مختلفی بوسیله روده باریک ترشح می شوند که همه آنها در سیستم متابولیسم ما نقش مهمی دارند ، که باعث نقش حیاتی روده کوچک در فرآیند جذب می شود . برای همین موضوع روده کوچک هم در پیشرفت و هم در درمان دیابت نقش دارد . روده کوچک ما شامل سه بخش می شود . روده اثنی عشر ، روده تهی و روده دراز . کل درازی روده باریک بین ۴۵۰ سانتیمتر تا ۶۰۰ سانتیمتر قابل تغییر است . روده اثنی عشری اولین بخش از روده کوچک است که طول آن حدود ۲۰-۲۵ سانتیمتر است که از انتهای ماهیچه باب المعده شروع می شود این قسمت، خروجی معده را به روده کنترل می کند .

ژژنوم jejunum دومین بخش روده کوچک ، چهل درصد آن را تشکیل می دهد. آخرین بخش روده ، ileum است که شصت درصد روده کوچک را شامل می شود و آن را به روده بزرگ متصل میکند .

درمان و پیشگیری با جراحی متابولیک

سوخت و ساز بدن در اصطلاح پزشکی متابولیسم خوانده می شود؛ بر هم خوردن تناسب طبیعی بدن در این حوزه، زمینه ساز بروز گستره ای از بیماری ها می باشد که امروزه بار عظیمی را بر دوش نظام سلامت و جامعه ی انسانی نهاده است . اصلاح این اختلالات به شیوه ی جراحی تدبیری روز آمد و در عین حال کارا است، که موضوع شاخه ای از علم پزشکی با عنوان جراحی متابولیک می باشد. این دست اعمال جراحی ، در راستای اصلاح و درمان هر چه افزون تر بیماری هایی نظیر دیابت ، فشار خون ، چربی خون نامتناسب و جز آن بوده و عمدتا بر روی اندام های گوارشی انجام میشود .

فلوشیپ تخصصی جراحی لاپاراسکوپی و جراحی متابولیک

جراحی های لاپاراسکوپی شامل جراحی بیماری هایی می شود که داخل شکم انجام می شود و برای درمان آن ما از مسیر آسیب رسان کمتری استفاده می کنیم . جراحی کیسه صفرا اگر بخواهد به صورت عادی عمل شود شکم برشی می خورد که از طریق آن برش به کیسه صفرا دسترسی پیدا می کنند و کیسه صفرا را در می آورند در حال که در روش لاپاراسکوپی این برش ها را حذف می کنند و فقط از طریق سوراخ هایی که روی پوست ایجاد می شود و از لابه لای عضلات وسایل تخصصی لوله مانند را تعبیه می کنند که این وسایل کیسه صفرا را بر می دارد و جدا می کند و از طریق همین لوله ها بیرون می آورد. بنابراین با این کار هوای آزاد به روده ها نمی خورد و در واقع چسبندگی بعد از عمل روده ها ایجاد نمی شود و عفونت زخم که عارضه شایعی بعد از عمل جراحی باز است در این اعمال جراحی دیگر رخ نمی دهد . ما به کرات می بینیم افرادی که جراحی لاپاراسکوپی شدند به دلایل دیگر وقتی داخل شکم را نگاه کردیم دیدیم چسبندگی در کار نیست در حالی که بر عکس آن را زیاد دیده ایم ، افرادی که جراحی باز کرده اند و ما وقتی به دلایل دیگری داخل شکم را نگاه کرده ایم روده ها به هم چسبیده اند . از طرف دیگر فتق های بعد از عمل جراحی هم به دنبال عمل های جراحی باز خیلی زیاد است. یکی از اعمال جراحی شایعی که داریم فتق های برشی هستند که در جراحی های باز ایجاد می شوند در حالی که در جراحی لاپاراسکوپی ما اصلا عضله یا جداره شکمی را نمی بریم فقط از لابه لای آن ها وسایلی را تعبیه می کنیم و عمل جراحی خود را انجام می دهیم و بر می گردیم بنابراین آسیب کمتری به بیمار می زند و از نظر علمی هم ثابت شده که بیماران از نظر استرس فاکتورهایی که در خون آن هاست بعد از این عمل جراحی به مراتب کمتر اعمال جراحی باز هستند، بازگشت به کار خیلی سریع تری دارند و در کل کار ریکاوری بیماران خیلی خوب انجام می شود.

در کم کردن وزن ممکن است عوارضی وجود داشته باشد. آیا عوارض شایعی در عمل لاپاراسکوپی وجود دارد؟

بله باید بر اساس شرایط خود وزن کم کنید . جراحی لاپاراسکوپی یکی از آن ها است به این گونه که روده ها را به نوعی دست کاری می کنند و این ممکن است در آینده چسبندگی مختصری داشته باشد که انجام عمل لاپاراسکوپی آن ها را به حد اقل می رساند. دوم کمبود ویتامین های B12، آهن و کلسیم است که در این افراد ممکن است به خاطر اختلال سوء جذب ایجاد شود. اگر در حال حاضر یک فرد چاق را در نظر بگیریم کمبود ویتامین D و کلسیم دارد و تقریبا ۹۵% بیماران این کمبود را دارند و حل هم نشده است. کم خونی و فقر آهن و کمبود ویتامین B12 هم اگر ما به بیماران روزانه یک قرص مولتی ویتامین بدهیم و این را ادامه دهند خیلی بعید به نظر می رسد که با آن مواجه شوند. بنابراین ما به بیماران خود توصیه می کنیم بعد از عمل به صورت روزانه یک قرص مولتی ویتامین مینرال ایرانی را استفاده کنند چرا که ما این را آنالیز کردیم و دیدیم که این تا آخر عمر برای آن ها کافی است. ما باز هم بیماران را ۳، ۶ یا ۸ ماه بعد از عمل بررسی می کنیم که اگر کمبود کلسیم یا مولتی ویتامین داشته باشند اضافه بر این قرص مولتی ویتامین به آن ها می دهیم و این مشکل را حل می کنیم. عامل دیگری که بیماران از آن می ترسند خود عمل جراحی است . هر فرد چاق که می خواهد عمل شود عارضه هایی برای او به دنبال دارد مثل آمبولی چربی، آمبولی لخته خون یا نشتی از محل بخیه که این ها هم بر اساس آمار جهانی چیزی حدود ۳/۰% است یعنی از هر ۱۰۰۰ نفر ۳ نفر ممکن است خونریزی کند و یا چیزی حدود ۵ نفر از این هزار نفر ممکن است نشتی داشته باشند یا آمبولی کنند. (آمبولی یعنی در پای آن ها لخته خونی به واسطه بیهوشی که دارند ایجاد شود و حرکت کند یا در پا بماند و پا را متورم کند و یا این که لخته کنده شده و به ریه برود). این هم در حد ۳ الی ۴ نفر در هر ۱۰۰۰ نفر وجود دارد البته بر اساس کارهای پیش گیرانه ای که ما انجام می دهیم مثلا به بیماران می گوییم آسپرین نخورند برای اینکه ایجاد خونریزی نکند یا به بیماران قبل از عمل آمپول هپارین می زنیم که از لخته شدن جلوگیری کند، به بیماران توصیه می کنیم که تا ۳ هفته بعد از عمل جوراب واریس بپوشند تا احتمال ایجاد آمبولی کم شود، به بیمار می گوییم به محض اینکه به هوش آمدند بلند شوند و راه بروند تا احتمال ایجاد آمبولی را کم کنیم. خونریزی از لب منگنه ها ممکن است ایجاد شود که کشنده نیست ، ممکن است فقط یک بار اضافه تر اتاق عمل برده شود که جلوی آن رگی که دارد خونریزی را ادامه می دهد گرفته شود ولی باعث مرگ نمی شود. با این احوالات این عمل جراحی هم مثل هر عمل جراحی دیگری احتمال خطر فوت را دارد. یک در صد در آمار جهانی وجود دارد و چون ما به این عقیده هستیم که ما داریم یک بیماری را درمان می کنیم و در واقع می خواهیم یک فاکتور منفی را حذف کنیم پس باید در این زمینه ریسکی هم بکنیم.

این ریسک کمترین حالت را دارد و یک در صد است ولیکن خداروشکر تا الان ما این مورد را نداشته ایم انشاءا… که باز هم نداشته باشیم و شرمنده بیماران خود نباشیم.

جراحی متابولیک برای چه افرادی مناسب است؟

بیشترین کاربرد این گونه روش ها، در مورد افرادی است که به چاقی مبتلا باشند و علیرغم آموزش های تغذیه ای لازم ، نتوانند با افزایش فعالیت بدنی وزن خود را کم نمایند . از آنجا که تصمیم گیری در این مورد امری کاملا تخصصی است، مشورت با پزشک متخصص در تصمیم به انجام هرگونه مداخله درمانی، امری ضروری و حیاتی است.

فاکتور های زیر در تصمیم به انتخاب جراحی متابولیک برای افراد دیابتی تعیین کننده هستند :

  1. شاخص توده بدنی ( بی ام آی ) بزرگتر و مساوی ۳۵
  2. بیماری های مرتبط با چاقی
  3. عدم دستیابی به کاهش وزن علی رغم رژیم غذایی مناسب کاهش وزن و افزایش فعالیت بدنی

جراحی متابولیک در مورد درمان قطعی دیابت

ازجمله درمانهایی که در حال حاظر در محافل علمی معتبر دنیا مطرح است جراحی متابولیک برای درمان قطعی دیابت یا مرض قند است. اگرچه شاید هنوز برای گفتن این مطلب کمی زود باشد ولی شاید بتوان به کمک جراحی متابولیک که به روش لاپاراسکوپی انجام می پذیرد برای همیشه با دیابت نوع دو خداحافظی کرد و حتی زمینه ژنتیک و انتقال ارثی آنرا از بین برد.

از آنجا که اثبات شده است که درمان پزشکی در مقایسه با جراحی متابولیک دارای عوارض بیشتر و همچنین دراز مدت و کنترل ضعیف تر قند خون است امروزه جراحی متابولیک به عنوان یکی از درمانهای قطعی و پر طرفدار دیابت نوع دو مطرح میباشد باید دانست که جراحی متابولیک روشهای مختلفی دارد و بسته به شرایط فیزیکی و وضعیت بیمار به روشهای مختلفی انجام میشود و میزان موفقیت آن در درمان قطعی دیابت نوع دو از ٧۵ تا ٩٣ ٪ وابسته به نوع و روش عمل متفاوت است.