جراحی های لاپاروسکوپی

دکتر محمود راد

vectorstock_801493

جراحی های لاپاروسکوپی

لاپاروسکوپی چیست؟

لاپاروسکوپی یک روش جراحی با حداقل صدمه و بدون باز کردن شکم است. در جراحی به وسیلۀ لاپاروسکوپی از یک لولۀ نازک ، بلند و مجهز به منبع نور به نام لوله لاپاروسکوپ استفاده می‌شود. لاپاروسکوپ از طریق برش سطحی و بسیار کوچکی که در ناحیۀ شکم و ناف ایجاد می‌گردد وارد بدن شده تا از این طریق بتوان محتوای شکم یا لگن را مشاهده کرد. این روش برای تشخیص و درمان مشکلاتی مانند کیست‌ها، فیبروئیدها و عفونت‌ها به کار می‌رود. همچنین از طریق لولۀ نازک لاپاروسکوپ می‌توان نمونه‌های بافت را برای نمونه‌برداری جدا کرد. در موارد زیادی، لاپاروسکوپی به جای جراحی لاپاروتومی (استفاده از برش‌های بزرگتر در ناحیۀ شکم) استفاده می‌شود. همچنین استفاده از لاپاروسکوپی برای انجام عمل‌های جراحی جزئی‌تر و کوچکتر، ممکن است عوارض، استرس و هزینۀ کمتری به همراه داشته باشد . از کاربردهای روش لاپاروسکوپی در بیماری‌های زنان می‌توان به جراحی اندومتریوز، هیسترکتومی (برداشتن رحم)، رفع چسبندگی‌های رحم و کیست تخمدان اشاره کرد. در واقع در این عمل‌های جراحی علاوه بر دانش تشخیص امکان برش دادن و جدا کردن بافت‌های اندومتریوز، همه یا نقطه ای ازرحم و کیست تخمدان وجود دارد.

اندومتریوز

اندومتریوز بیماری مزمن و خوش خیم زنان است که با حضور سلول‌های طبیعی رحم در خارج از حفره‌ی رحم شناخته می‌شود. شیوع این بیماری سه تا ده درصد است. بیماری می‌تواند موجب درد مزمن ، نازایی واختلال خلقی شود.

علل اندومتریوز

علت اصلی این بیماری به‌روشنی مشخص نشده است. مجموعه‌ای از عوامل ژنتیکی و محیطی را به عنوان علت اندومتریوز معرفی می‌کنند. اندومتریوز ممکن است به دلایل زیر ایجاد گردد:

عوامل ارثی

اختلالات هورمونی

اختلال سیستم ایمنی

برخی آلاینده‌ها مانند دیوکسین

سابقه‌ی عفونت‌های ویروسی

علائم اندومتریوز

درد شدید قبل از قاعدگی و حتی ضمن آن

درد شدید ضمن مقاربت ،دفع ادرار و مدفوع در طول قاعدگی

نازائی

اختلالات گوارشی (اسهال، یبوست و تهوع)

تشخیص اندومتریوز

لاپاروسکوپی روش استاندارد طلایی تشخیص اندومتریوز است که ضمن آن نمونه برداری انجام می‌شود. روش‌های تصویربرداری مانند سونوگرافی، سی تی اسکن و ام آر آی نیز برای تشخیص به‌کار می‌روند.

طبقه‌بندی اندومتریوز

اندومتریوز جزئی (Minimal): ضایعات منفرد بدون چسبندگی مهم

اندومتریوز خفیف (Mild): ضایعات پراکنده و سطحی شامل تخمدان‌ها کمتر از پنج سانتی متر بدون چسبندگی مهم

اندومتریوز متوسط (Moderate): ضایعات چند کانونی، سطحی و تهاجمی با چسبندگی تخمدان و لوله‌ها

اندومتریوز شدید (Severe): ضایعات چند کانونی، سطحی و تهاجمی شامل توده‌های بزرگ همراه با چسبندگی لوله‌ها، تخمدان و کلدوساک

درمان اندومتریوز

درمان اندومتریوز شامل درمان هورمونی و جراحیست. هدف از درمان عموماً بازگرداندن قدرت باروری و اصلاح ساختار آناتومیک لگن است.

از درمان دارویی برای رفع درد استفاده می‌شود. داروی مؤثری بر نازائی ناشی از اندومتریوز وجود ندارد.

در موارد اندومتریوز پیشرفته، IVF مؤثرترین درمان ناباروری است.

غذاهای مفید در اندومتریوز

بیمارانی که کمبود برخی مواد غذایی دارند بیشتر به اندومتریوز مبتلا می‌شوند؛ مانند ویتامین B و منیزیم. ماهی، برنج، ماکارونی، نان، غلات سبوس دار و سبزیجات حاوی ویتامین B و منیزیم هستند.

ویتامین‌های گروه ب مانند B1، B2 و B6 از عود اندومتریوز جلوگیری می‌کنند.

آنتی اکسیدان‌ها چون بتا کاروتن، سلنیوم، ویتامین C و ویتامین E به همان میزان که در کاهش گرفتگی عضلات و خون‌ریزی در قاعدگی مفیدند، در ارتقای سیستم ایمنی بدن نیز مؤثرند. این آنتی اکسیدان‌ها می‌توانند به کنترل اندومتریوز و دردهای ناشی از آن کمک کنند. اسفناج، کلم بروکلی، کرفس، خیار، بادام و روغن گل آفتاب‌گردان و روغن گلرنگ از منابع خوب آنتی اکسیدان به‌شمار می‌رود.

دارچین و اندومتریوز

دارچین، یکی از مطلوب‌ترین ادویه‌های موجود در جهان، نقشی مهم در باروری دارند. این ادویه سالهاست که برای جلوگیری از خونریزی شدید قاعدگی، خونریزی شدید ناشی از اندومتریوز و فیبرویید رحمی به کار می‌رود.

جراحی های لاپاروسکوپی

لاپاروسکوپی یک روش جراحی با کمترین تهاجم و بدون جراحی (باز کردن) شکم است. در جراحی به وسیلۀ لاپاروسکوپی از یک لولۀ باریک ، بلند و مجهز به عنصر نور به نام لاپاروسکوپ استفاده می‌شود . لاپاروسکوپ از طریق خراش خیلی باریک که در ناحیۀ شکم و ناف ایجاد می‌گردد وارد بدن شده تا از این طریق بتوان اعضای شکم یا لگن را مورد مشاهده قرار داد . این روش برای تشخیص و درمان مشکلاتی همانند کیست‌ها، فیبروئیدها و عفونت‌ها مورد استفاده قرار می گیرد . همچنین از طریق لولۀ لاپاروسکوپ می‌توان نمونه‌های بافتی را برای برداشتن نمونه جدا سازی کرد . در موارد زیادی ، لاپاروسکوپی جایگزین جراحی لاپاروتومی یا همان (استفاده از برش‌های بزرگتر در بدن در ناحیۀ شکم) می‌شود. همچنین استفاده از لاپاروسکوپی برای انجام عمل‌های جراحی کوچک تر ، ممکن است عارضه ها ، استرس و هزینۀ به مراتب کمتری داشته باشد.

از انواع روش های لاپاروسکوپی در بیماری‌های زنان و زایمان می‌توان به جراحی اندومتریوز، هیسترکتومی (برداشتن رحم)، رفع چسبندگی‌ها و کاهش آن و کیست تخمدان اشاره کرد. در واقع در این عمل‌های جراحی علاوه بر تشخیص این بیماری امکان برش دادن و جدا کردن بافت‌های اندومتریوز ، رحم و کیست تخمدان وجود دارد.

قبل از جراحی های لاپاروسکوپی دقت داشته باشید که :

به مدت ۱۲ ساعت نباید چیزی بخورید و بیاشامید. خالی بودن معده، احتمال وقوع تهوع طی عمل جراحی یا بعد از آن را کمتر خواهد کرد . اگر داروهایی را روزانه مصرف می‌کنید در مورد مصرف آن در روز جراحی با پزشک خود مشورت کنید. باید آرایش، جواهرآلات، عینک، ساعت, لنز و پروتز را پیش از عمل از خود جدا کنید. دو ساعت زودتر از زمان جراحی در بیمارستان حضور پیدا کنید.

معمولاً پیش از عمل، آزمایش خون و ادرار شما برسی می شود تا مشخص شود مشکلی که در جراحی ممکن است اختلال ایجاد کند وجود نداشته باشد. همچنین ممکن است تصویربرداری همچون اولتراسوند، سی تی اسکن یا ام,آر,آی از شما گرفته شود . این آزمایش‌ها به پزشک کمک می‌کند که بتواند تخمدان‌ها و اندام‌های اطراف آن را آنالیز کند تا مشکلی همچون سرطان وجود نداشته باشند. ممکن است پزشک متخصص از شما بخواهد که داروهایی جهت آماده‌سازی روده مصرف کنید که روده خالی و آماده برای جراحی شود .

جراحی های لاپاروسکوپی

رحم و جراحی های آن ( هیسترکتومی )

هیسترکتومی ( برداشتن رحم ) بعد از سزارین، شایع‌ترین جراحی زنان است به‌طوری که در ایالات متحده آمریکا هر سال ۶۰۰ هزار زن هیسترکتومی می‌شوند. به عبارت‌ دیگر، این آمار نشان می‌دهد که در این کشور، حدود یک سوم زنان قبل از رسیدن به سن ۶۰ سالگی، تن به تیغ هیسترکتومی می‌دهند.

مشکلاتی مثل درد شدید لگن، خون‌ریزی شدید و نامنظم ماهانه یا ابتلا به سرطان رحم از مواردی هستند که گاه برای درمان آن‌ها چاره‌ای جز خارج کردن رحم توسط جراحی نیست. البته در اغلب موارد، هیسترکتومی، برای درمان گروهی از بیماری‌های زنان است که به درمان دارویی پاسخ خوبی نداده‌اند. در ضمن، این روش برای خانم‌هایی می‌تواند مطلوب باشد که دیگر قصد بچه‌دار شدن ندارند و از به‌کاربردن درمان‌های بی‌نتیجه و متعدد هم خسته شده‌اند.

موارد انجام هیسترکتومی

سرطان در سیستم تناسلی زنانه: با توجه به نوع سرطان و میزان پیشرفت آن، ممکن است قبل از هیسترکتومی راه‌های جایگزین شامل هورمون درمانی یا پرتودرمانی نیز به‌کار برده شود.

فیبروم‌های‌ رحم :‌ هیسترکتومی تنها راه حل دائمی برای فیبروئید‌ است. فیبروئیدها، تومورهای خوش‌خیم رحم هستند که منجر به خون‌ریزی مکرر، کم‌خونی، درد لگن و فشار بر روی مثانه می‌شوند. فیبروئید‌ بیماری شایعی است که ممکن است بسته به اندازه و شدت علائمی که ایجاد می‌کند، بتوان با راه‌هایی غیر از جراحی نیز آن را درمان کرد.

اندومتریوز: در این بیماری بافت پوشاننده داخل رحم در خارج از رحم، مثلا در تخمدان‌ها، لوله‌های رحمی یا لگن رشد می‌کند و همانند یک رحم معمولی، موجب درد و خونریزی‌های نامنظم می‌شود. در این بیماری هم اگر دارو و درمان‌های دیگر جواب ندهد، شاید نیاز به هیسترکتومی باشد.

پرولاپس یا افتادگی رحم : پایین آمدن رحم در کانال واژن، زمانی رخ می‌دهد‌ که بافت‌ها و رباط‌های نگهدارنده رحم ضعیف شوند. افتادگی رحم ممکن است منجر به بی‌اختیاری ادرار، فشار در لگن یا مشکل حرکات روده شود. اگر مصرف دارو و ورزش منظم برای مستحکم کردن کف لگن، علایم را برطرف نکند، نیاز به هیسترکتومی خواهد بود.

خون‌ریزی مکرر وطولا‌نی مدت از واژن : اگر خون‌ریزی ماهانه‌ی شما شدید و نامنظم است و در هر دوره بیش از حد طول می‌کشد، در صورتی‌که روش‌‌های دیگر نتواند خون‌ریزی را کنترل کند، هیسترکتومی می‌تواند شما را آسوده کند.

درد لگنی مزمن : اگر شواهد نشان دهد که منشاء دردهای مزمن لگنی شما رحم یا تخمدان‌ها هستند، ممکن است جراحی لازم شود. با این حال بسیاری از انواع دردهای لگن با هیسترکتومی بهبود نمی‌یابند، بنابراین بررسی کامل و دقیق قبل از عمل جراحی ضروری است. توجه داشته باشید که برداشتن رحم یعنی خاتمه یافتن قدرت باروری شما. بنابراین اگر فکر می‌کنید ممکن است در آینده بخواهید بچه‌دار شوید، راجع به‌‌ درمان‌های جایگزین سوال کنید.

نحوه‌ی انجام هیسترکتومی

برای انجام هیسترکتومی، با عمل جراحی، رحم را از لوله‌های تخمدانی، تخمدان‌ها و واژن جدا می‌شود.جراحی ممکن است شامل خارج کردن بافت‌ها و ارگان‌های اضافی‌تر باشد. به‌طور کلی هیسترکتومی به چند طریق انجام می‌شود:

هیسترکتومی ناقص : روشی است که در آن گردن رحم را باقی می‌گذارند.

هیسترکتومی کامل : روشی است که در آن رحم و گردن رحم را برمی‌دارند. هیسترکتومی کامل همراه با برداشت تخمدان‌ها و لوله‌های دو طرف، علاوه بر از بین رفتن قدرت باروری، موجب یائسگی زودرس هم ‌می‌شود.

هیسترکتومی رادیکال : این روش، برداشت قسمت فوقانی واژن و قسمتی از بافت محیطی و غدد لنفی را نیز شامل می‌شود. جراحان معمولا از این روش برای درمان سرطان گردن رحم استفاده می‌کنند.

به‌طورکلی هیسترکتومی می‌تواند با برشی در روی شکم یا از طریق واژن صورت بگیرد. روش جدید و پیشرفته جراحی هیسترکتومی خارج کردن رحم از طریق لاپاروسکوپی است که با سوراخ‌های چند میلیمتری در جداره‌ی شکم انجام می‌شود. عوارض این روش از جراحی باز کم‌تر است.

جراحی های لاپاروسکوپی

فتق

امروزه مردم به بیرون‌زدگی کشاله ران «فتق یا باد فتق» می‌گویند. فتق ممکن است در هرجایی از بدن ایجاد شود. به جابجایی اعضای بدن از جایگاه طبیعی خود فتق گفته می‌شود. شایع‌ترین انواع فتق عبارتند از:

فتق مغبنی و رانی (بافت هم‌بند ناحیه‌ی کشاله ران درگیر است)

فتق شکافی (از لابه‌لای عضلات ناحیه‌ای که تحت عمل جراحی قرار گرفته است)

فتق نافی (در نوزادان رخ می‌دهد و مشکل در عضلات اطراف ناف است)

فتق اپی گاستریک (در قسمت فوقانی شکم و بین جناغ سینه و ناف رخ می‌دهد)

فتق اطراف ناف (در اطراف ناف و بیشتر در خانم‌ها رخ می‌دهد)

علایم شایع

تورمی که معمولاً با فشار ملایم یا درازکشیدن به جای خود بر می‌گردد.

گاهی ناراحتی یا درد خفیف در محل بیرون زدگی

تورم در کیسه بیضه، با یا بدون درد

یبوست، سوءهاضمه

ندرتاً استفراغ، علامت خطرناکی است.

علل

سرفه و برونشیت

سیگار

چاقی

حاملگی

آسیت (اب آوردن شکم)

زور زدن (یبوست ، بزرگی پروستات)

وزن تولد کم‌تر از ۱۵۰۰ گرم

سابقه‌ی خانوادگی فتق (هشت برابر)

برش جراحی

وجود یک ضعف در بافت هم‌بند یا دیواره عضلانی. این ضعف ممکن است از همان آغاز زندگی وجود داشته باشد یا بعداً به‌وجود آید. فتق‌های برشی پس از عمل جراحی به‌وجود می‌آیند.

عوامل افزایش‌دهنده خطر

نوزادان و شیرخواران زودرس 

سن بالای ۶۰ سال 

سرفه مزمن 

چاقی 

حاملگی 

زور زدن، مثلاً در اثر یبوست مزمن

پیش‌گیری

جلوی اکثر فتق‌ها را نمی‌توان گرفت، اما حفظ وزن مناسب و ورزش منظم برای حفظ قوام عضلانی ممکن است باعث پیشگیری از بروز بعضی فتق‌ها شوند.

اگر یبوست یا سرفه مزمن وجود دارد، باید برای درمان به پزشک مراجعه شود.

درمان

از آنجایی‌که عوارض فتق می‌تواند سلامتی و حیات بیمار را تهدید کند در اولین فرصت پس از تشخیص اقدام به درمان الزامی است.

اساسی‌ترین درمان فتق ترمیم به روش جراحی است. جراحی به روش سنتی (باز) و یا لاپاروسکوپی (بسته) انجام می‌شود. جراحی لاپاروسکوپی خصوصا در مواردی‌که جراحی باز با شکست مواجه شده و فتق بیمار عود کرده هم‌چنین در افراد چاق و در مواردی فتق دو طرفه‌ی کشاله‌ی ران توصیه می‌شود.

امروزه استفاده از یک وصله (مش) باعث کاهش عود پس از عمل جراحی فتق شده است.

در مورد افراد مسن که فتق بزرگ و مزمن دارند، که به‌راحتی جا می‌رود و ریسک عمل جراحی از خطر گیر افتادن بیشترباشد از جراحی صرف نظر می‌شود.

فتق نافی کم‌تر از یک سانتی‌متر موقع تولد، معمولا طی چهار سال خود به خود بسته می‌شود.

داروها

برای ناراحتی خفیف می‌توان از داروهایی مثل استامینوفن استفاده نمود.

خون‌ریزی و بزرگ شدن منطقه از عوارض دیررس جراحی ممکن است باشد که عموما کار خاصی احتیاج ندارد و با درمان علامتی (کمپرس آب گرم و مصرف مسکن) بهتر می‌شود.

نکته اینجاست که فعالیت‌های سنگین را بیمار نباید بلافاصله بعد از جراحی شروع کند و احتمال عود فتق را زیاد می‌کند. عفونت‌های زخم هم مانند هر زخم دیگر ممکن است اتفاق بیافتد. اصولا بعد از عمل جراحی فتق نباید تا ۴۸ ساعت به زخم آب بخورد ولی بعد از آن بیمار می‌تواند حمام برود.

از عوارض دیگر جراحی فتق سوزش و خارش ناحیه است که نکته مهمی نیست. در جراحی فتق‌ها دو طرفه در مواردی‌که تکنیک غلط باشد عقیمی نیز دیده می شود که بسیار نادر است. در کل ورزیده بودن عضلات شکم از عود فتق‌ها جلوگیری می‌کند. اصولا فتق‌های کشاله ران در افرادی‌که عضلات شکمی شلی دارند بیشتر دیده می‌شود. 

آیا بعد از عمل جراحی فتق عود می‌کند؟

بله. فتق‌ها ممکن است بعد از جراحی دوباره عود کنند که بستگی به تکنیک عمل جراحی دارد. ما گاهی در جراحی فتق از مش یا یک توری مصنوعی استفاده می کنیم تا مانند یک پشتیبان از فتق جلوگیری کند که گاهی باز هم عود می‌کند.

آیا فتق بند باعث بهبود فتق می‌شود؟ 

خیر. در موارد فتق‌های کشاله ران برای مدت محدودی که بیمار جهت جراحی وقت ندارد اشکالی ندارد ولی باعث درمان آن نیست و استفاده‌ی دراز مدت از فتق بندها باعث چسبندگی لایه‌های فتق و مشکل‌تر کردن جراحی می‌شود.

عوارض جراحی فتق چیست؟

شایع‌ترین عارضه جراحی فتق درد ناحیه است که گاهی تا یک سال باقی می‌ماند و آزاردهنده است. که مصرف مسکن‌ها و پوشیدن شورت‌های محکم که بیضه‌ها را بالا ببرد می‌تواند کمک کننده باشد.

آیا پس از عمل جراحی فتق مردان قادر به برقراری روابط زناشویی هستند؟

روابط زناشویی بعد از عمل فتق ربطی به عمل نداشته و هر وقت‌که بیمار درد نداشته باشد می‌تواند رابطه جنسی برقرار کند.

جراحی های لاپاروسکوپی

رفلاکس معده به مری

سوزش سر دل 

اگر شما با یک احساس سوزش دردناک درسینه‏‌تان بعد از خوردن غذا آشنا هستید ممکن است دچار بیماری برگشت محتویات اسیدی معده به مری یا “GERD” باشید. وقتی که شما GERD داشته باشید، برگشت اسید به دهانتان را احساس می‌‏کنید. سوزش سر دل شکایتی معمول است. اما ممکن است علائم دیگری نیز داشته باشید.

بعضی علائم شایع 

اگر رفلاکس “GERD” دارید ممکن است دچار بعضی از حالات زیر باشید:

•سوزش سر دل مکرر یا سوزش سر دل در شب

•مایع شور مزه که به طرف دهانتان برگشت می‏‌کند.

•احتیاج مکرر به استفاده از آنتی اسیدها.

•آروغ فراوان یا قی کردن.

•علائمی که بعد از غذا خوردن، خم شدن روی چیزی یا دراز کشیدن بدتر می‏‌شوند.

•سرفه یا تنگی نفس .

بلع مشکل و یا دردناک.

•توجه داشته باشید: درد سینه‌‏ای که توسط GERD ایجاد می‌شود ممکن است شبیه آنچه که در مشکلات قلبی است احساس شود. پس برای اطمینان باید تمامی دردهای سینه توسط پزشک بررسی شود.

معاینه و بررسی 

در طی معاینه، پزشک سؤالاتی درباره شکایات و نحوه‌ی زندگی شما می‏‌پرسد. انجام برخی آزمایشات از قبیل عکس سینه، اندوسکوپی و عکس رنگی مری ومعده با بلع باریم و یا آزمایشات خونی ضروری است. این بررسی‌‏ها به تعیین علت شکایات شما کمک می‏‌کند و پزشک را در انتخاب بهترین درمان برای شما یاری می‏‌دهد.

رهایی از علائم 

تغییر در عادات زندگی یا داروها اغلب می‌توانند GERD را کنترل کنند. درباره مطالب پیشنهادی ذیل با پزشک خود صحبت کنید زیرا ممکن است به بهبودی شما کمک نماید.

مراقب عادات غذایی خود باشید

غذاهای خاصی ممکن است اسید معده را افزایش دهد یا عضله دریچه‌ی تحتانی مری را شل کرده و به احتمال زیاد GERD ایجاد کند. بهتر است از این غذاها که در ادامه‌ی به برخی از آنها اشاره شده پرهیز کنید:

•قهوه، چای و نوشیدنی‌های کولادار (با یا بدون کافئین)

•نوشیدنی گازدار

•غذاهای چرب و ادویه‌‏دار

•شکلات

•نعناع

•پیاز و گوجه فرنگی

از هر غذای دیگری که به نظر می‏‌رسد معده شما را تحریک کند یا باعث درد شود، پرهیز کنید.

از تنباکو و سیگار به دور باشید کشیدن سیگار به احتمال زیاد می‏‌تواند ایجاد GERD کرده و علائم شما را بدتر کند. سعی کنید از آن پرهیز کنید تا بهبود خود را به چشم ببینید.

سرتان را بالا نگهدارید 

رفلاکس (برگشت) اغلب وقتی که به صورت طاق‌باز می‏‌خوابید اتفاق می‏‌افتد چون مایعات داخل معده به‌راحتی به عقب برمی‏‌گردند. سعی کنید سر تخت خوابتان را ۱۰ تا ۱۵ سانتیمتر بالا ببرید. برای این منظور دو جعبه یا هر چیز مستطیل شکل را زیر بالشتان بگذارید. تشک یا تمام تخت خود را شیب‌دار کنید نه آن‌که از چند بالش استفاده کنید، چون در این صورت فشار بر روی معده‏‌تان افزایش می‏‌یابد که در نهایت می‌‏تواند علائم را بدتر کند.

درباره‌ی داروها از پزشک خود سؤال کنید

دکتر شما ممکن است داروهایی جهت کاهش اسید معده و بهبود کار سیستم گوارشی به شما توصیه کند. هم‌چنین داروهایی را که GERD شما را بدتر می‏‌کند، به‌صورت لیستی در اختیارتان بگذارد تا حتی‌الامکان از مصرف آنها پرهیز کنید. به‌هرحال درهنگام مصرف هر داروی جدید حتماً با پزشک خود مشورت کنید.

عمل جراحی 

در بعضی از موارد GERD ممکن است به تغییر عادات زندگی و یا دارو جواب ندهد در این صورت جراحی ممکن است ضروری باشد. هدف از عمل جراحی اصلاح اشکال ایجاد شده در دریچه‌ی تحتانی مری است. این کار از طریق لاپاروسکوپی قابل انجام است.

وقتی که غذا می‏‌خورید غذا از طریق لوله‌‏ای که مری نامیده می‏‌شود به معده منتقل می‏‌گردد. در انتهای تحتانی مری حلقه عضلانی به نام اسفنکتر تحتانی مری وجود دارد. این حلقه مانند دریچه یک طرفه عمل می‏‌کند و به غذا اجازه می‌‏دهد تا به معده وارد شود، ولی از برگشت آن به مری جلوگیری می‏‌کند. ناکارآمدی این دریچه باعث پس زدن اسید معده به مری می‌شود. برای تقویت دریچه طی جراحی لاپاروسکوپی لفافه‌ای از معده به دور قسمت تحتانی مری پیچیده می‌شود و فتق دهانه‌ی مری دیافراگم ترمیم می‌شود.

چه موقع شما GERD دارید؟

کشیدن سیگار، فشار بر معده، غذاها و داروهای خاص یا مشکلات پزشکی می‏‌تواند اسفنکتر تحتانی مری را تضعیف کند و منجر به رفلاکس (بازگشت غذا) شود. اگر رفلاکس به‌طور مرتب اتفاق بیافتد GERD نامیده می‏‌شود. برگشت مداوم مواد اسیدی می‌تواند مری را تحریک کرده و باعث سوزش، فشار یا التهاب شود. اسید معده در نهایت می‏‌تواند باعث به وجود آمدن زخم در مری شود.

توصیه‌های مهم

بعضی اعمال دیگر که رعایت آنها می‏‌تواند به خلاصی شما از علائم کمک کند:

• در هر وعده غذایی حجم مصرف غذا را کاهش دهید به نحوی که معده کاملاً پر نشود.

• بلافاصله بعد از خوردن غذا دراز نکشید و چند ساعت صبر کنید تا معده‌تان از غذا خالی شود.

• از سفت بستن کمر و پوشیدن لباسهای تنگ پرهیز کنید چرا که فشار بیشتری بر معده وارد می‏‌کند.

• وزن اضافی‏‌تان را کم کنید، اضافه وزن می‏‌تواند فشار بیشتری بر معده وارد کند و منجر به رفلاکس شود.

برخی بیماری‌ها با علائم دیگری، که در اثر GERD ممکن است به‌وجود آید، شامل: 

• سرفه‏‌های مستمر و خشک

• تنگی نفس (حتی آسم)

• درد گوش

• گلو دردهای مزمن صبحگاهی

• گرفتگی صدا

• افزایش شانس ابتلا به سرطان مری و حنجره

جراحی های لاپاروسکوپی

عقیمی مردان (واریکوسل)

واریکوسل (واریس بیضه) به بزرگ شدن عروق و وریدهای بیضه گفته می‌شود که معمولا در ۱۰٪ مردان دیده می‌شود و حدودا ۴۵٪ درصد آن‌ها را دچار عقیمی (برگشت‌پذیر) می‌کند. واریکوسل در بیضه سمت چپ یا دو طرفه دیده می‌شود و در بیضه سمت راست بدون دخالت بیضه سمت چپ خیلی نادر است. راه تشخیص آن این است که در بالای بیضه یک توده لمس شود مثل این که چند کرم در بالای بیضه باشد. واریکوسل در بعضی افراد با درد و در بعضی بدون درد است که باید در هر دو صورت به پزشک مراجعه شود. درمان واریکوسل فقط عمل جراحی است که باید به دو صورت عمل گردد:

اگر همراه با درد باشد

اگر باعث تغییر در کیفیت اسپرم شود.

فعالیت زیاد، مسائل ارثی و مشکلات عروقی نیز باعث عود واریس و ایجاد واریکوسلمی شود. به علت پرخونی بیضه‌ها هنگام به‌وجود آمدن واریکوسل‌ها، درجه‌ی حرارت بیضه‌ها بالا رفته و باعث کاهش اسپرم‌سازی و احتمال عقیم شدن در دراز مدت می شود و از آنجاکه قسمت عمده اسپرم‌سازی با بیضه‌ی چپ است، برای همین واریکوسل‌های سمت چپ بیشتر با عقیمی همراه است. اصولا واریکوسل‌ها تقسیم‌بندی گوناگونی دارند و در درجه‌های بالا وریدهای بیضه کاملا بزرگ و پیچ‌دار شده و در حالت ایستاده کاملا معلوم‌اند و در موارد زودرس فقط در هنگام ایستادن و زور زدن وریدها قابل لمس می‌شوند. جراحی واریکوسل در موارد علامت‌دار شدن شامل سنگینی بیضه‌ها، درد و نازایی صورت می‌گیرد. در حقیقت واریکوسل بیضه‌ها درمان علامتی دارد.

واریکوسل بیماری سنین جوانی است.

حدود یک ششم مردان واریکوسل دارند. در مردانی که دچار ناباروری هستند، این رقم بالاتر است و به ۴۰ درصد می‌‌رسد. واریکوسل شایع‌ترین علت تولید کم اسپرم و کاهش کیفیت آن است، گرچه همه واریکوسل‌ها بر تولید اسپرم اثر نمی‌گذارند.

اغلب واریکوسل‌ها در طول زمان ایجاد می‌شوند. خوش‌بختانه اغلب واریکوسل‌ها به آسانی تشخیص داده می‌شوند، و اگر علامت‌دار شده باشند، می‌توان آن‌ها را با جراحی ترمیم کرد.

بیمار ممکن است با شکایت بزرگی، عدم تقارن بیضه ها، درد بیضه و پس از ازدواج، با ناباروری مراجعه کند.

اکثر مبتلایان به واریکوسل به دلیل از دست دادن توانایی تولید اسپرم‌های مناسب دچار ناباروری نیز می‌شوند. این بیماری با عمل جراحی قابل درمان است و حتی ناباروری مردان را نیز تاحدود زیادی می‌توان از بین برد. البته اگر واریکوسل در یک مرد مسن به طور ناگهانی بروز کند، می‌تواند نشانه‌ی بدی باشد چرا که تومورهای کلیه می‌توانند باعث بروز این حالت در افراد مسن شوند.

علائم

واریکوسل، اغلب علامتی ایجاد نمی‌کند. ندرتا واریکوسل درد ایجاد می‌کند که ممکن است در طول روز به علت فعالیت‌های جسمی بدتر شود و به طور شاخص با خوابیدن به پشت تخفیف می‌یابد. در طول زمان ممکن است واریکوسل‌ها بزرگ تر و چشمگیرتر شوند.

علل

اگرچه علت دقیق ایجاد واریکوسل معلوم نیست، اما بسیاری معتقدند که دریچه‌های غیرطبیعی درون وریدها مانع جریان خون طبیعی در آن‌ها می‌شوند و پس زدن خون، به گشاد شدن وریدها می‌انجامد.

واریکوسل معمولا در ناحیه بیضه چپ رخ می‌دهد، که به علت موقعیت ورید بیضه‌ای چپ است. اما واریکوسل در یک بیضه، بر تولید اسپرم در هر دو بیضه تاثیر می‌گذارد.

در سنین ۱۵ تا ۲۵ سالگی، بیشترین احتمال بروز واریکوسل وجود دارد.

تشخیص

از آنجایی‌که واریکوسل معمولا علامتی ندارد،‌ اغلب در حین ارزیابی ناباروری یا معاینه جسمی کشف می‌شود.

پزشک در معاینه جسمی، ممکن است توده غیردردناک کلاف‌مانندی را در بالای بیضه لمس کند. برخی از افراد، این توده را به صورت احساس “کیسه‌ای از کرم” وصف می‌کنند. اگر این توده به اندازه‌ی کافی بزرگ باشد، پزشک در حالت ایستاده، می‌تواند آن را لمس کند.

اگر واریکوسل فرد کوچک‌تر باشد، پزشک ممکن است از او بخواهد نفس عمیقی کشیده و چند ثانیه آن را نگه داشته و به پایین زور بزند.

واریکوسل ممکن است باعث ناباروری شود. وریدهای بیضه، خون را در شریان بیضه سرد می‌کنند، و به این ترتیب به حفظ درجه حرارت مناسب برای تولید مناسب اسپرم کمک می‌کنند. واریکوسل با مسدود کردن جریان عادی خون، ممکن است باعث شود درجه جرارت بیضه‌ها بیش از حد بالا رود، و به این ترتیب بر تولید اسپرم و حرکت آن اثر بگذارد.

درمان

درمان واریکوسل ممکن است ضروری نباشد. اما در صورت ناباروری یا درد یا تحلیل‌رفتگی بیضه‌ها بر اثر واریکوسل، ممکن است لازم باشد واریکوسل ترمیم شود. درمان، با هدف بستن وریدهای آسیب‌دیده و هدایت جریان خون به وریدهای طبیعی انجام می‌گیرد.

ترمیم واریکوسل ممکن است با جراحی باز، یا جراحی از طریق لاپاراسکوپی، و یا بستن ورید با بالون یا فنر از راه پوست (آمبولیزاسیون از راه پوست) انجام گیرد.

روش لاپاروسکوپی(laparoscopic varicocelectomy) یکی از روش‌های درمانی است که امتیاز آن برش کوچکتر و بزرگنمایی حین جراحی است .

توصیه‌های پزشکی

از پوشیدن لباس‌های زیر بسیار تنگ اجتناب کنید و سعی کنید لباس‌های زیر راحت باشند.

از ضربه‌زدن‌های مکرر همچون پدال زدن اجتناب کنید.

شب‌ها بعد از رسیدن به منزل برای نیم ساعت پاها را بالا نگه دارید تا خون به پایین جریان پیدا کند.

از ایستادن به مدت طولانی اجتناب کنید.

در صورت احساس درد مختصر در ناحیه مذکور سریعا به پزشک مراجعه کنید و نگذارید که درد پیشرفت کند.

جراحی های لاپاروسکوپی

کیست تخمدان

کیست تخمدان عبارت است از توده‌های تخمدانی معمولاً خوش‌خیم که اغلب از نسج تخمدان تولید شده و در بسیاری از موارد از فولیکول‌های سطح تخمدان سرچشمه می‌گیرد. در واقع کیست تخمدان از توده‌های کیسه مانندی که دارای یک جدار است و مقداری مایع ساده داخل آن جمع شده، تشکیل شده است.

عوامل

علل متفاوتی می‌تواند باعث بروز این کیست‌ها شود که اکثراً علت آن عدم تخمک گذاری است. چون فولیکولی که قرار است «تخمک» را ایجاد کند و معمولاً در روز چهاردهم بعد از شروع عادت ماهیانه، پارگی طبیعی پیدا کرده و تخمک را آزاد می‌کند، این اتفاق در این فرد رخ نمی‌دهد و با تجمع آب در داخل خود، تبدیل به کیست می‌شود. گاهی چند تخمک چند کیست تولید می‌کنند و این عمل تکرار شده، تعداد زیادی کیست کوچک در تخمدان‌ها ایجاد شده که آنها را به نام تخمدان‌های پلی کیستیک می‌شناسیم.

انوع کیست تخمدان

کیست‌ها انواع مختلف دارند ولی کیست‌های تخمدان شایع که بیشتر دیده می‌شود، اکثراً کیست‌های ساده و همان کیست‌هایی است که شرح داده شد. ولی در مواردی این کیست‌ها می‌تواند بدخیم و خطرناک باشد که برای تشریح آنها به بحث‌های پیچیده پزشکی نیاز است. گاهی هم از محل فولیکول تخمدانی در مرحله دوم سیکل ماهانه که دوره لوتیئنی نامیده می‌شود کیست‌های لوتیئنی ساخته می‌شود که آنها نیز به نام کیست فونکسیونل شناخته شده و خطرناک نیستند.این کیست‌ها یا خود به خود و یا به‌وسیله درمان‌های ساده رفع می‌شوند.

علائم

بیشتر کیست‌ها هرگز مشخص نمی‌شوند و بدون اینکه زنان بدانند که به این کیست‌ها مبتلا هستند برطرف می‌شوند. هنگامی‌که یک کیست علائم ایجاد می‌کند، درد در شکم یا لگن شایع‌ترین علامت است.

درد می‌تواند در اثر پارگی کیست، رشد سریع و اتساع آن، خون‌ریزی به درون کیست یا پیچ خوردن کیست در اطراف منبع خونی آن ایجاد شود.

علائم حاد کیست تخمدان

احساس درد ناگهانی شکم، تهوع و استفراغ، تغییرات نبض، احساس ضعف که ممکن است به علت خون‌ریزی داخلی باشد. بعضی وقت‌ها با خونریزی مختصر پریتون علائم شدت پیدا نمی‌کند و با استراحت در بیمارستان علائم بهبود پیدا کرده و احتیاج به عمل ندارد.

تشخیص

بیشتر کیست‌ها به‌وسیله‌ی اولتراسوند تشخیص داده می‌شوند که بهترین تکنیک تصویربرداری برای شناسایی کیست‌های تخمدانی است. اولتراسوند یک روش تصویربرداری است که از امواج صوتی برای ایجاد تصاویری از ساختمان‌های درون بدن استفاده می‌کند. تصویربرداری اولتراسوند بدون درد است و هیچ ضرری ندارد.

هم‌چنین می‌توان کیست‌ها را با روش‌های دیگر تصویربرداری مانند اسکن CAT یا اسکن MRI شناسایی کرد.

پیش‌گیری

اگرچه بیشتر کیست‌های تخمدان حتی پس از ۴۰ سالگی خوش‌خیم هستند اما کیست‌های تخمدانی که پس از ۴۰ سالگی ایجاد می‌شود نسبت به قبل از آن شانس بالاتر سرطانی بودن را دارند. تشخیص زودهنگام کیست‌های تخمدان اهمیت زیادی در درمان آنها دارد. به همین دلیل پزشکان توصیه می‌کنند سه فاکتور چاقی، رشد موی اضافی غیرعادی در بدن (هیرسوتیسم) و اختلاف عادت ماهانه بایستی جدی گرفته شوند. قاعدگی معمولا تا دو سال پس از بلوغ نامنظم است ولی پس از آن در صورت مشاهده نامنظمی باید به پزشک مراجعه شود.

پیش‌گیری بدون استفاده از دارو برای کیست تخمدان وجود ندارد فقط تجربه نشان داده افرادی که از قرص‌های ضد بارداری استفاده می‌کنند، کمتر دچار کیست تخمدان می‌شوند و در حاملگی و شیردهی نیز به علت مهار فعالیت تخمدان کیست‌های تخمدان کمتر مشاهده می‌شود و اگر هم وجود داشته باشد در دوره‌ی بارداری و شیردهی خود به خود پس‌رفت پیدا می‌کند. معمولاً خانم‌هایی که دیر ازدواج می‌کنند و دیر حامله می‌شوند، بیشتر در معرض این کیست‌ها قرار می‌گیرند، ولی کاملاً نمی‌توانیم بگوییم که برای جلوگیری از کیست تخمدان قرص ضد بارداری بخورند چون همه خانم‌ها کیست تخمدان پیدا نمی‌کنند بنابراین توصیه می‌شود با مراجعه مرتب سالانه به پزشک متخصص زنان مشاوره و معاینه شوند. به‌خصوص پس از سن ۵۰ سالگی که مشکلات خطرناک تخمدانی (سرطان‌ها) شایع‌تر است و از این سن باید هر شش ماه یک‌بار حتماً مورد معاینه دقیق قرار گیرند. کلاً برای رفع کیست‌ها ساده‌ترین و کم خرج‌ترین درمان همان قرص‌های ضد بارداری است ولی بیمار نباید خودسرانه عمل کند، بلکه باید تحت نظر متخصص زنان باشد و فرم‌های مقاوم به درمان را جدی بگیرد. هرگاه دردهای مبهم لگنی، لکه بینی و یا بی‌نظمی در عادت ماهانه پیدا کردند، باید با متخصص زنان مشورت کنند و به موقع سونوگرافی انجام دهند تا در صورت کیست، نوع آن مشخص شود و درمان به روش صحیح صورت گیرد. چون اکثر این کیست‌ها در صورت تشخیص به‌موقع با درمان دارویی رفع خواهند شد (استفاده از هورمون‌ها) و به‌ندرت کار به جراحی می‌کشد.

بارداری

در تخمدان‌های پلی کیستیک با توجه به اینکه کاملاً وضع آندوکرینولوژی زن به هم می‌خورد و از تخمدان‌های کیستیک و بدون تخمک‌گذاری هورمون‌های مردانه ترشح می‌شود هم‌چنین پرمویی (هیرسوتیسم) و اختلالات شدید دوره ماهانه دیده می‌شود (مثلاً هر شش ماه یا هر سه تا چهار ماه یک‌بار پریود می‌شوند) فرد دچار الیگومنوره شدید می‌شود، در نتیجه با شرایط حاملگی دشوار رو به رو است و به کمک پزشک نیاز دارند.

علاوه بر این افرادی‌که هنوز ازدواج نکردند، هم نباید رها شوند چون اختلالات و تغییرات هورمونی ایجاد عوارض می‌کند و حتی می‌تواند حالتی شبیه دیابت در بیماران ایجاد کند. 

درمان

بیشتر کیست‌های تخمدان در زنان در سنین باروری کیست‌های فولیکولار هستند که به طور طبیعی در عرض ۱ تا ۳ ماه از بین می‌روند. اگرچه ممکن است این کیست‌ها پاره شوند، به ندرت علائم ایجاد می‌کنند.

این کیست‌ها خوش خیم هستند و مشکلاتی ایجاد نمی‌کنند. در زنانی که هیچ علائمی ندارند این کیست‌ها را می‌توان هم‌زمان در طی آزمایش لگن تشخیص داد. تمام زنان در مقاطعی از زندگی به کیست‌های فولیکولار مبتلا می‌شوند.

در زنان در سنین باروری، معاینه کیست فولیکولار معمولاً در چند چرخه قاعدگی انجام می‌شود زیرا در این گروه سنی این کیست‌ها شایع و سرطان تخمدان نادر است. گاهی اوقات کیست‌های تخمدانی در زنان غیر یائسه حاوی مقداری خون است که کیست‌های هموراژیک نامیده می‌شوند.

کیست‌های هموراژیک به سرعت برطرف می‌شوند.

به منظور تعیین استراتژی درمانی برای کیست‌های تخمدان از اولتراسوند استفاده می‌شود زیرا این روش می‌تواند به تشخیص این که این کیست، کیست ساده یا ترکیبی است کمک کند. کیست ساده که در بیماری‌های خوش خیم دیده می‌شود فقط حاوی مایع بوده و بافت جامد ندارند اما کیست ترکیبی بافت جامدی دارد که به پایش و احتمالاً جراحی نیاز دارد.

به طور خلاصه درمان ایده آل کیست‌های تخمدان به سن زن، اندازه کیست (و تغییر اندازه) و ظاهر کیست در اولتراسوند بستگی دارد.

درمان می‌تواند شامل معاینه ساده یا ارزیابی آزمون‌های خونی مانند CA-۱۲۵ باشد که به تشخیص پتانسیل ابتلا به سرطان کمک می‌کند.

در صورت ایجاد درد شدید، از بین نرفتن خود به خود یا مشکوک بودن تومور، می‌توان آن را با لاپاراسکوپی خارج کرد. به مجرد خارج کردن کیست، تومور به یک پاتولوژیست ارجاع داده می‌شود تا به منظور تشخیص نهایی نوع کیست موجود، بافت را در زیر میکروسکوپ آزمایش کند.

درمان با قرص ضد بارداری، تأثیر بر بارداری آینده

اثر قرص‌های ضدبارداری در عقیم کردن خانم‌ها علمی نیست، مگر این‌که به مدت خیلی طولانی قرص بخورند، به‌طوری‌که اندومتر خیلی لاغر شود. هیچ منبعی ننوشته است که قرص ضد بارداری کسی را برای ابد عقیم می‌کند. ممکن است بارداری را مدتی به تأخیر بیندازد، ولی عقیم و نابارور نمی‌کند. حتی بعضی خانم‌ها که قرص مصرف می‌کنند، وقتی آن را قطع می‌کنند، دچار آمنوره (قطع پریود) می‌شوند.

توصیه می‌شود کسانی‌که قرص مصرف می‌کنند، قبل از پنج سال دوباره بازنگری کنند و با نظر پزشک معالج قرص را ادامه دهند.

جراحی کیست تخمدان

در بیماری که کیست تخمدان دارد، اگر علایم غیر عادی رخ دهد، ممکن است کار به جراحی بکشد – کیست پاره شود و یا دردهای شکمی و لگنی حاد و علایم خونریزی داخل شکمی پیدا شود – اکثراً کار به جراحی می‌کشد.

در بعضی موارد هم ممکن است کیست دچار پیچ خوردگی شود و این پیچ خوردگی ادامه یافته و منجر به تحریک پریتون و کیست دچار کم‌خونی شود. در این صورت نیز اگر علایم با جابجایی و استراحت تغییر نکند و درد و استفراغ ادامه پیدا کند، باید جراحی شود.

در حالتی‌که کیست خیلی بزرگ شود و یا آن‌که پس از چند دوره درمان طبی به درمان جواب ندهد (باید جراحی شود) معمولاً تخمدان‌های با کیست‌های متعدد به جراحی نیاز ندارند ولی بیمار باید با دقت تحت نظر باشد و ممکن است سال‌ها به درمان طبی نیاز داشته باشد که بر حسب شرایط سنی، وضعیت کیست‌ها و شرایط زناشویی و وزن بیمار، درمان‌ها متفاوت خواهد بود.

لاپاروسکوپی (جراحی بسته) روش ارجح در درمان جراحی کیست تخمدان است. با این روش می‌توان در مواردی‌که تشخیص‌های دیگری هم مطرح است به نتیجه رسید و درمان هم‌زمان برای سایر مشکلات مثلا رفع چسبندگی یا درآوردن آپاندیس انجام داد.

نکات مهم

خانم‌هایی که کیست تخمدان دارند و دارو مصرف می‌کنند، باید از حرکات ورزشی جهشی و کششی، دوومیدانی، شنا، یوگا و نظیر آن پرهیز کنند. در واقع هر کاری‌که فشار به لگن بیاورد ممنوع است. پس از دوره درمان هم که پزشک تعیین می‌کند، دوباره مراجعه کنند تا از درمان کامل خود مطلع شوند و در صورت جواب ندادن درمان و بهبود نیافتن، بررسی‌های آزمایشگاهی دقیق‌تر از آن‌ها به عمل آید. 

رژیم غذایی

افراد مبتلا به کیست‌های تخمدانی بایستی در برنامه غذایی خود مصرف میوه و سبزیجات تازه و رژیم غذایی حاوی غلات و دانه‌های کامل سبوس‌دار را از یاد نبرند و تا حد امکان مصرف محصولات فرآوری شده و پخته مثل انواع شیرینی، کیک و کلوچه، ماکارونی، آبمیوه‌های مصنوعی مثل انواع ساندیس، نوشیدنی‌هایی نظیر نوشابه و نان‌های سفید را محدود کنند.

جراحی های لاپاروسکوپی

کیسه‌ی صفرا و جراحی آن (کله سیستکتومی)

کیسه‌ی صفرا و بیماری‌های آن

کیسه‌ی صفرا روی سطح زیرین لوب چهارم کبد قرار دارد و عمل اصلی آن غلیظ کردن، ذخیره سازی و ترشح صفرای تولید شده توسط کبد است. ترکیب اصلی صفرا را کلسترول، بیلی روبین و نمک‌های صفراوی تشکیل می‌دهند.

بیلی روبین از آزاد شدن هموگلوبین در گلبول‌های سرخ منهدم شده به دست می‌آید. این ماده پس از انتقال به کبد، از طریق صفرا دفع می‌شود. نمک‌های صفراوی که به وسیله‌ی سلول‌های کبدی از کلسترول ساخته می‌شوند برای هضم و جذب چربی‌ها، ویتامین‌های محلول در چربی و بعضی از مواد معدنی ضروری هستند. صفرا وارد مجاری صفراوی شده و در نهایت از طریق مجراها وارد کیسه‌ی صفرا می‌شود. در طی عمل هضم با رسیدن غذا به دوازدهه( قسمت فوقانی روده باریک)، با تحریک کیسه صفرا، صفرا وارد دوازدهه می‌شود.

بیماری‌‌های کیسه‌ی صفرا

اختلالات سیستم صفراوی هر ساله میلیون‌ها نفر را مبتلا می‌کند. بیماری‌های عمده مجاری صفراوی عبارت‌اند از:

سنگ کیسه‌ی صفرا

سنگ مجرای اصلی صفراوی

التهاب و عفونت کیسه‌ی صفرا .

سرطان کیسه صفرا(ناشایع)

پانکراتیت 

سنگ کیسه‌ی صفرا

این بیماری سالانه میلیون‌ها نفر را مبتلا می‌کند در بیشتر موارد بدون علایم ظاهری است. ولی وقتی سنگ از کیسه‌ی صفرا خارج و وارد مجرای صفراوی شود، ایجاد انسداد، درد و قولنج می‌کند. در صورت انسداد، التهاب کیسه صفرا به‌وجود می‌آید. هم‌چنین رنگ مدفوع روشن و ادرار پررنگ می‌شود و در صورت ادامه وضعیت، صفرا به عقب برگشته و موجب زردی و صدمه رسیدن به کبد می‌شود.

بیشتر سنگ‌ها از کلسترول، بیلی روبین و نمک‌های صفراوی تشکیل شده‌اند.

عوامل خطر ایجاد سنگ‌ها عبارت‌اند از:

مونث بودن، بارداری، سن بالا، توزیع چربی در ناحیه شکم،دیابت، استفاده از داروها (داروهای کاهش دهنده‌ی چربی خون، ضدبارداری)،کاهش سریع وزن و غیره است.

راه درمان سنگ کیسه‌ی صفرا، برداشتن کیسه‌ی صفرا به وسیله‌ی جراحی است. به‌ویژه اگر سنگ‌ها متعدد و بزرگ باشند. روش مخصوصی برای پیش‌گیری از سنگ کیسه‌ی صفرا، در افراد در معرض خطر وجود ندارد. عوامل تغذیه‌ای، چاقی باید هرچه سریعتر اصلاح گردد. بعد از عمل جراحی و فقدان کیسه صفرا، صفرا مستقیماً از کبد به روده ترشح می‌شود که با گذشت زمان لوله‌های صفراوی گشاد می‌شوند تا بتوانند مشابه کیسه‌ی صفرای اصلی، صفرا را در خود حفظ کنند و در مواقع ضروریت صفرا را به داخل لوله گوارش تخلیه نمایند.

شکایات شایع

علائم سنگهای صفراوی از بی علامتی تا یک درد ناتوان کننده تغییر می‌کنند.

علائم شامل موارد زیر است:

• درد خفیف تا شدید در بالای شکم

• درد معمولاً شدید و طولانی بوده و اغلب برای تسکین آن نیاز به تزریق مسکن وجود دارد.

• تب و لرز، تهوع و / یا استفراغ

• دردهای شدید بالای شکم که انتشار به پشت داشته و به‌مدت بیش از سی دقیقه طول می‏‌کشند و اغلب برای تسکین نیاز به تزریق مسکن دارند معمولاً در اثر جابه‌جایی سنگ‌های صفراوی ایجاد می‌‏شوند و در این موارد باید احتمال سنگهای صفراوی مطرح و در صورت وجود درمان شوند.

• یرقان (مشکل کبدی که پوست را زرد می‏‌کند)

• دردهای ناشی از سوء هاضمه یا زخم‏‌های معده و اثنی عشر را نباید با درد ناشی از سنگ صفراوی اشتباه کرد. این دردها خفیف‌‏تر بوده و با غذا رابطه داشته و معمولاً به آنتی‏‌اسید پاسخ می‌دهند.

• در موارد بسیاری سنگ صفراوی علامتی ایجاد نمی‏‌کند و به‌طور اتفاقی در سونوگرافی یافت می‏‌شود. این گونه موارد بسته به شرایط بیمار و‌ تصمیم پزشک فرق می‌کند.

درمان 

سنگ‌های صفراوی معمولاً علامت دار می‌شوند و نیاز به جراحی دارند. بعضی اوقات ممکن است پزشک شما صرفاً بخواهد وضعیت شما را به طور مداوم تحت نظر قرار دهد. سایر انواع درمان شامل دارو درمانی، ERCP و اسفنکتروتومی است.

دارو درمانی

ممکن است به صورت خوراکی برای از بین بردن بعضی از انواع سنگ‌های کوچک داده شود. اما برای دارو درمانی زمان طولانی لازم است تا اثر داروها ظاهر شود و سنگها ممکن است بعد از قطع دارو مجدداً ایجاد شوند. درمان دارویی برای افرادی‌که نمی‏‌توانند جراحی شوند بیشتر فایده خواهد داشت.

ERCP و اسفنکتروتومی برای تخلیه سنگ‌های مجاری صفراوی ممکن است به تنهایی انجام شده یا بعد از آن، عمل جراحی برای برداشتن کیسه صفرا انجام شود.

جراحی اغلب برای برداشتن سنگ‌های صفراوی و کیسه صفرا انجام می‏‌شود. در حال حاضر بهترین انتخاب برای بیمار مبتلا به سنگ علامت‌دار کیسه‌ی صفرا عمل جراحی است و چنانچه توسط جراح متخصص انجام شود بی‏‌خطر و مؤثر است.

برداشتن کیسه صفرا از طریق لاپاراسکوپی
با ایجاد چند سوراخ کوچک بر روی پوست برای مشخص کردن و برداشتن کیسه صفرا انجام می‏‌شود. با این روش معمولاً سنگ‌های صفراوی همراه با کیسه صفرا برداشته می‌شود.. درد و طول مدت بستری بعد از عمل در این روش کمتر است.

تکنیک

در این عمل بجای برش ۱۵-۲۰ سانتی‌متری عمل باز از ۴ -۳برش نیم تا یک سانتی متری برای ورود ابزار لاپاروسکوپی (گیره – کلیپس و …) از میان تروکارها استفاده می‌شود. مراحل عمل به ترتیب عبارتند از:

آماده‌سازی بیمار – ایجاد پنوموپریتونئوم (دمیدن گاز به فضای شکم)- وارد کردن پورت‌ها – دیدن احشاء با لاپاروسکوپ (لاپاروسکوپی تشخیصی) – باز کردن پریتوئن احشائی – باز کردن مثلث کالوت – بستن و بریدن شریان و مجرای صفراوی – جدا کردن کیسه‌ی صفرا از بستر کبدی خود – بیرون آوردن کیسه صفرا و سنگ‌ها – شستشوی بستر عمل – بررسی نهایی با لاپاروسکوپ – خارج کردن گاز و بستن زخم

جراحی باز کیسه صفرا شامل یک برش بزرگتر برای برداشتن کیسه صفرا و هم‌چنین برای برداشتن سنگ‌های داخل مجاری صفراوی است.

تفاوت‌های عمل باز و لاپاروسکوپی :

عنوان

عمل باز

لاپاروسکوپی

درد بیمار

بیشتر

کمتر

مدت بستری

بیشتر

کمتر

اسکار محل برش

زیاد

کم و قابل قبول

عفونت زخم

بیشتر

کمتر

عوارض کلی

بیشتر

کمتر

رضایت بیمار

کمتر

بیشتر

جراحی های لاپاروسکوپی

فیبروم رحم ( میوم )

فیبروم‌های رحمی و درمان‌های آن

فیبروم رحم یا تومور خوش‌خیم عضله‌ی صاف رحم، شایع‌ترین تومور لگنی در نزد زنان است که تقریباً در پنجاه درصد زنان و معمولاً در سنین باروری بین ۲۵ تا ۴۰ سالگی دیده می‌شود.

فیبروم – دکتر راد

علل و عوامل ایجاد فیبروم

دلیل قطعی بروز فیبروم رحمی مشخص نیست اما محققان به عوامل زیر برای ایجاد فیبروم رحمی اشاره می‌کنند:

• دلایل ژنتیک

• هورمون: گفته می‌شود ترشح هورمون‌های استروژن و پروژسترون که رحم زن را برای حاملگی آماده می‌کند ممکن است موجب رشد فیبروم هم بشود.

• عوامل شیمیایی دیگر: بعضی از مواد که به نگهداری بافت‌های بدن کمک می‌کنند، ممکن است سبب رشد فیبروم شوند.

• سن باروری

• وراثت: اگر مادر یا خواهر فرد به فیبروم رحمی مبتلا باشد، احتمال ابتلای وی هم بیشتر می‌شود.

• نژاد: تحقیقات نشان داده است که زنان سیاه پوست بیشتر با خطر فیبروم مواجه هستند تا زنان نژادهای دیگر. همچنین این دسته از زنان بیشتر در سنین پایین‌تر دچار فیبروم رحمی می‌شوند.

انواع فیبروم‌ها 

فیبروم‌ها بر اساس محل آن‌ها در رحم تقسیم‌بندی می‌شوند. شایع‌ترین محل وجود آن‌ها اینترامورال (داخل عضله رحم)، ساب سروزال (به‌صورت توده‌ی برجسته‌ای خارج رحم) و زیر مخاطی (داخل حفره رحم) هستند. نوع سوم یعنی زیر مخاطی که از همه‌ی موارد نادرتر است با بیش‌ترین تظاهرات بالینی از جمله منوراژی یا خونریزی شدید قاعدگی و نازایی همراه است.

فیبروم – دکتر راد

شایع‌ترین علایم فیبروم‌های رحمی 

هرچند فیبروم‌های رحم در اندازه‌ی کوچک‌تر می‌توانند بدون علامت باشند و فقط هنگام انجام سونوگرافی‌ها به‌صورت اتفاقی تشخیص داده می‌شوند، ولی حداقل در پنجاه درصد بیماران عوارضی مانند دردهای لگنی، افزایش خونریزی‌های قاعدگی، درد شدید زمان قاعدگی و تکرر ادرار (به علت فشار روی مثانه) و نازایی دیده می‌شود.

البته معمولاً فیبروم علت شایعی برای نازایی نیست و فقط در ده درصد موارد آن هم فیبروم‌های بزرگ زیر مخاطی ممکن است باعث نازایی شوند که در این صورت درمان آن‌ها قبل از حاملگی ضروری است. هم‌چنین در اکثر موارد، فیبروم‌ها باعث سقط جنین نمی‌شوند مگر آن‌که تعداد آن‌ها زیاد یا بزرگ بوده و بیشتر فضای داخل رحم را اشغال کرده باشند که در این صورت ممکن است باعث سقط یا زایمان زودرس شوند.

درمان قطعی فیبروم‌های رحم 

در واقع بیشتر فیبروم‌های رحم در اندازه‌های کوچک بدون علامت هستند و در صورت کشف اتفاقی آن‌ها در سونوگرافی با توجه به بی‌علامت بودن آن‌ها، اقدام خاصی لازم نیست و بیمار فقط باید هر سه تا شش ماه یک‌بار جهت کنترل سایز فیبروم‌ها یا ایجاد علایمی مثل درد شکم و مشکلات قاعدگی نیز باید اقدام به درمان جراحی یا طبی کرد. البته در فیبروم‌های بزرگ علامت‌دار درمان قطعی، جراحی ترجیحا لاپاروسکوپی و برداشت فیبروم یا « میو مکتومی» است که در آن احتمال عود فیبروم در محل‌های دیگر رحم مدتی پس از جراحی نیز وجود دارد.

فیبروم – دکتر راد

آیا خانمی که فیبروم رحمی دارد، می‌تواند حامله شود؟

بله، البته بستگی به تعداد و محل فیبروم‌های رحم دارد. در صورتی‌که تعداد فیبروم‌ها بسیار زیاد و سایز رحم از حد نرمال خارج شده باشد یا اندازه‌ی فیبروم‌ها بسیار بزرگ (بالای شش الی هفت سانتی‌متر) باشد، بهتر است قبل از حاملگی در مشاوره‌ی پیش از بارداری در صورت تشخیص فیبروم، ابتدا درمان جراحی انجام شود و بعد با فاصله‌ی زمانی مشخص پس از جراحی اقدام به بارداری شود.

عوارض فیبروم در حاملگی

فیبروم علت شایعی برای نازایی نیست و فقط در ده درصد موارد ممکن است سبب نازایی شود، ولی اگر خانمی با وجود فیبرومی در رحم حامله شود، به علت تغییرات هورمونی در این دوران ممکن است (به خصوص در سه ماهه اول و دوم بارداری) فیبروم‌هایش بزرگ‌تر شوند.

گاه در این دوران در داخل فیبروم‌ها، خونریزی ایجاد می‌شود که همراه با درد شدید شکم به صورت حاد و ناگهانی و تب بالا خواهد بود که در بسیاری از موارد این حالت با شکم حاد جراحی یا آپاندیست یا کیست پاره شده‌ی تخمدان اشتباه شده و اگر دقت نشود ممکن است باعث انجام جراحی غیرضروری در دوران بارداری شود که عوارض فراوانی از جمله زایمان زودرس به دنبال خواهد داشت.

در صورت بروز خون‌ریزی در داخل فیبروم در بارداری، لازم است بیمار تا زمان کنترل خود به خودی علایم و قطع درد در بیمارستان بستری و با مسکن و تب‌بر تحت نظر باشد. هر چند در اکثر موارد نیاز به جراحی نیست. فیبروم‌های متعدد زیر مخاطی که در داخل لایه‌ی داخلی رحم برجسته هستند، ممکن است سبب ایجاد سقط در سه ماهه‌ی اول یا دوم بارداری شوند، حتی گاهی علت سقط‌های مکرر جنین (بیش از سه سقط در سابقه بیمار) همین فیبروم‌ها هستند که در این صورت درمان جراحی و برداشت فیبروم‌ها قبل از اقدام به بارداری بعدی، جهت پیشگیری از سقط ضروری است.

گاهی نیز فیبروم‌های زیر مخاطی ممکن است به علت کم کردن فضای داخلی رحم باعث ایجاد زایمان زودرس در بارداری شوند. هم‌چنین فیبروم‌های بزرگ که در قسمت تحتانی و نزدیک دهانه‌ی رحم قرار دارند، ممکن است در ماه آخر بارداری و در هنگام زایمان طبیعی، باعث عدم پیشرفت زایمان شوند و به صورت مانع در راه خروجی جنین عمل کنند که در این صورت انجام عمل سزارین ضروری است.

اگر در هنگام عمل سزارین، هم‌زمان فیبروم رحم نیز وجود داشته باشد، می توان در همان زمان اقدام به برداشت فیبروم یا میو مکتومی کرد؟

خیر، بهتر است در هنگام عمل سزارین برداشت هم‌زمان فیبروم انجام نگیرد، زیرا در حاملگی بافت رحم و ضمائم بسیار پر خون است و در صورت هر نوع دستکاری جراحی احتمال خونریزی شدید از جای فیبروم وجود دارد که در صورت عدم کنترل آن ممکن است جراح مجبور به برداشت کامل رحم برای حفظ جان بیمار شود.

احتمال بدخیم شدن فیبروم ها 

احتمال بدخیم شدن آن خیلی کم و تقریباً نزدیک به صفر است. این احتمال بدخیمی در مواردی که فیبروم‌های کوچک پس از یائسگی به صورت ناگهانی و بدون هیچ گونه تحرک هورمونی شروع به رشد سریع و ناگهانی کنند، بیشتر است. در این مورد لازم است سریعاً عمل جراحی برداشت رحم و ضمائم یا « هیسترکتومی » برای بیمار به علت شک به بدخیمی احتمالی انجام گیرد.

در اکثریت موارد پس از یائسگی به علت عدم ترشحات هورمونی تخمدان، فیبروم های رحمی شروع به چروکیده و کوچک شدن می کنند و گاه در داخل آنها رسوب کلسیم ایجاد می شود که در این موارد هیچ گونه اقدامی لازم نیست و فقط باید کنترل سالیانه با سونوگرافی رحم انجام گیرد.

درمان‌های غیر جراحی برای فیبروم 

امروزه سعی می شود که حتی‌الامکان از روش‌های طبی برای درمان استفاده شود .

داروهایی به صورت تزریقی و خوراکی در دسترس هستند که می‌توانند قاعدگی‌های فرد را طبیعی کرده و میزان خونریزی و درد بیمار را کاهش دهند تا زمانی که فرد به سن یائسگی برسد و پس از آن به علت قطع ترشح هورمون‌های تخمدانی فیبروم‌ها به تدریج کوچک‌تر و چروکیده‌تر می‌شوند. البته تصمیم‌گیری در مورد این درمان‌ها به عهده جراح و بر اساس معاینه و شرایط فیبروم است.

جراحی های لاپاروسکوپی

آپاندیس

آپاندیس زائده‌ی کوچکی است که به ناحیه‌ای از روده‌ی بزرگ متصل شده است. آپاندیسیت در اثر التهاب و تورم آپاندیس ایجاد می‌شود.

بیشتر افراد تصور می‌کنند که آپاندیسیت دیگر آنقدرها هم شایع نیست. برخی نیز تصور می‌کنند که آنتی بیوتیک‌ها می‌توانند آن را درمان کنند. اما در واقع آپاندیسیت هنوز هم مشکل شایعی است و تنها با جراحی درمان می‌شود و آنتی بیوتیک‌ها نیز در بهبودی فرد بیمار، پس از جراحی نقش دارند.

در قسمت پایینی شکم، در سمت راست، یک عضو لوله‌ای شکل و توخالی از روده‌ی بزرگ منشعب شده است. پیش‌تر تصور می‌کردند که این عضو در بدن هیچ کار‌ی انجام نمی‌دهد اما امروزه دانشمندان عملکردهایی را برای آن بیان می‌کنند. گرچه دانشمندان در مورد عملکرد آپاندیس مطمئن نیستند اما به‌نظر می‌رسد نبود کامل آن نیز اختلال خاصی در سلامت بدن ایجاد نمی‌کند. از سلول‌های دیواره آپاندیس مایع مخاطی‌ای ترشح می‌شود که به روده‌ی بزرگ می‌ریزد و داخل این لوله‌ی توخالی را تمیز نگه می‌دارد. انسداد مجرای آپاندیس منجر به آپاندیسیت می‌شود زیرا مایع مخاطی در درون مجرای آپاندیس محبوس می‌شود و باکتری‌هایی که به صورت طبیعی در آنجا زندگی می‌کنند به سرعت تکثیر می‌شوند در نتیجه آپاندیس متورم شده و عفونی می‌شود.

علت انسداد مجرای آپاندیس ممکن است این موارد باشند:

به وسیله‌ی مواد مدفوعی، انگل‌ها و یا رشد بیش از حد سلول‌های دهانه‌ی آپاندیس. 

بزرگ شدن بافت لنفاوی دیواره‌ی آپاندیس در اثر عفونت در دستگاه گوارش یا در نقاط دیگر بدن.

بیماری‌های التهابی روده مانند کرون و کولیت اولسروز.

وارد شدن آسیب و تروما به شکم.

آپاندیس متورمی که پر از مایع و چرک است ممکن است خون‌رسانی را متوقف کند. با توقف خون‌رسانی دیواره‌ی آپاندیس ضعیف می‌شود و برخی اوقات پاره می‌شود. با سوراخ شدن آپاندیس چرک منتشر شده و ممکن است حفره‌ی شکم را عفونی کند و یا آبسه‌ی شکمی ایجاد کند. در برخی بیماران مانند بچه‌ها، سیر ایجاد آن سریع است و از زمان ایجاد درد و سوراخ شدن آپاندیسیت چند ساعت بیشتر طول نمی‌کشد. تشخیص بیماری در افراد مسن و زنان باردار نیز مشکل‌تر است.

شیوع

آپاندیسیت می‌تواند در هر سنی ایجاد شود ولی در بالغین جوان شایع‌تر است. به‌نظر می‌رسد که آپاندیسیت خودبه‌خود و بدون علت مساعد کننده‌ی خاصی رخ می‌دهد.

علایم آپاندیسیت

جزئیات درد شکمی در تشخیص آپاندیسیت بسیار کمک کننده است. درد ناگهانی شکم معمولا اولین علامت است. درد ممکن است در قسمت پایینی شکم در سمت راست باشد اما ممکن است درد به‌صورت ناراحتی مبهمی در وسط شکم احساس شود و سپس به سمت راست و پایین منتقل شود. درد احتمالا طوری است که فرد قبلا تجربه‌ی چنین دردی را نداشته است، ظرف چند ساعت بدتر می‌شود و با راه رفتن، نفس کشیدن و سرفه یا عطسه بیشتر می‌شود. تب خفیف و تورم شکمی نیز ممکن است وجود داشته باشند. البته هر دردی در شکم نشانه‌ی آپاندیسیت نیست اما باید هر درد شکمی را که ادامه پیدا می‌کند و مخصوصا اگر همراه با از دست دادن اشتها، تهوع، استفراغ و تب باشد جدی گرفت و به پزشک مراجعه کرد. تا زمانی که پزشک مشکل را تشخیص نداده باید از هرگونه خوددرمانی مانند مصرف مسهل‌ها یا انجام تنقیه اکیدا خودداری کنید. علایم آپاندیسیت متغیر و متفاوتند و می‌توانند علایم بیماری‌هایی مانند انسداد روده، بیماری‌های التهابی روده، بیماری التهابی لگن و سایر بیماریهای زنان، یبوست و برخی بیماری‌های دیگر را تقلید کنند.

تشخیص

تشخیص آپاندیسیت بیشتر بالینی است و در صورتی که علایم واضح باشند ممکن است پزشک تصمیم به جراحی فوری بگیرد زیرا در صورت تأخیر خطر افزایش می‌یابد. در صورت نیاز پزشک برای تشخیص از آزمایش، عکس رادیوگرافی، سونوگرافی و حتی لاپاروسکوپی استفاده می‌کند. آزمایش ویژه‌ای برای تشخیص قطعی وجود ندارد اما آزمایش خون و شمارش گلبول‌های سفید کمک کننده است. عکس رادیوگرافی شکم در تشخیص آپاندیسیت بیشتر برای رد سایر عوامل درد شکمی گرفته می‌شود.

سونوگرافی شکمی هم روش قابل استفاده‌ای در تشخیص آپاندیسیت است و سایر علل درد شکمی را نیز مشخص می‌کند.

لاپاروسکوپی یک روش تشخیصی درمانی است که در آن وسیله‌ای شبیه تلسکوپ از طریق یک برش کوچک در دیواره‌ی شکم وارد شکم می‌شود. این وسیله دارای دوربینی کوچک و مخصوص است و کمک می‌کند که پزشک بتواند مستقیما اعضای درون شکم را ببیند و اگر علت درد شکم آپاندیسیت باشد، آپاندیس فورا از بدن خارج می‌شود. اگر شواهدی از تشکیل آبسه باشد برای کاهش عفونت باید آنتی بیوتیک قبل از عمل جراحی استفاده شود.

درمان

اگر پزشک به آپاندیسیت شک کند ممکن است بدون انجام تست‌های دیگر جراحی را توصیه کند. جراحی سریع خطر پاره شدن آپاندیس را کاهش می‌دهد. به جراحی‌ای که برای درمان آپاندیسیت انجام می‌شود آپاندکتومی گفته می‌شود. این جراحی به دو روش لاپاراسکوپی و لاپاراتومی انجام می‌شود که روش اول جدیدتر است وسایر تشخیص‌ها ی مطرح بررسی می‌شود.

خطر عمل جراحی‌ای که برای برداشتن آپاندیس انجام می‌شود نسبتا کم است و بیمار یک شب در بیمارستان می‌ماند و می‌توان انتظار داشت که طی یک هفته به حالت قبلی و طبیعی برگردد. اگر جراحی با لاپاروسکوپی انجام شود و شرایط بیمار خوب باشد ممکن است بیمار بتواند ۲۴ ساعت بعد از عمل به خانه برگردد. اما اگر آپاندیس پاره شده باشد بیمار باید مدت زمان زیادی را در بیمارستان بماند و البته خطر عوارض نیز زیاد خواهد بود. در مواردی ممکن است حال بیمار وخیم باشد و به مراقبت‌های ویژه‌ای نیاز داشته باشد. در این موارد برای بازگشت فرد به زندگی عادی خود ممکن است ۳-۲ ماه زمان نیاز باشد. در برخی از موارد نیز جراح با آپاندیس سالم مواجه می‌شود. در این موارد نیز آپاندیس را برمی‌دارند تا احتمال رخ دادن آپاندیسیت وجود نداشته باشد. هم‌چنین ممکن است جراح با علل دیگری برخورد کند و طی جراحی آن‌ها را برطرف کند. با برداشته شدن آپاندیس دیگر خطر ایجاد مجدد آپاندیسیت وجود ندارد.