مقالات

دکتر محمود راد

۱۹ بهم جراحی متابولیک

Bariatric

جراحی متابولیک را بیشتر و بهتر بشناسید :

نقل و انتقال و جذب مواد غذایی تنها وظیفه روده کوچک ما نیست . هورمونهای مختلفی بوسیله روده باریک ترشح می شوند که همه آنها در سیستم متابولیسم ما نقش مهمی دارند ، که باعث نقش حیاتی روده کوچک در فرآیند جذب می شود . برای همین موضوع روده کوچک هم در پیشرفت و هم در درمان دیابت نقش دارد . روده کوچک ما شامل سه بخش می شود . روده اثنی عشر ، روده تهی و روده دراز . کل درازی روده باریک بین ۴۵۰ سانتیمتر تا ۶۰۰ سانتیمتر قابل تغییر است . روده اثنی عشری اولین بخش از روده کوچک است که طول آن حدود ۲۰-۲۵ سانتیمتر است که از انتهای ماهیچه باب المعده شروع می شود این قسمت، خروجی معده را به روده کنترل می کند .

ژژنوم jejunum دومین بخش روده کوچک ، چهل درصد آن را تشکیل می دهد. آخرین بخش روده ، ileum است که شصت درصد روده کوچک را شامل می شود و آن را به روده بزرگ متصل میکند .

درمان و پیشگیری با جراحی متابولیک

سوخت و ساز بدن در اصطلاح پزشکی متابولیسم خوانده می شود؛ بر هم خوردن تناسب طبیعی بدن در این حوزه، زمینه ساز بروز گستره ای از بیماری ها می باشد که امروزه بار عظیمی را بر دوش نظام سلامت و جامعه ی انسانی نهاده است . اصلاح این اختلالات به شیوه ی جراحی تدبیری روز آمد و در عین حال کارا است، که موضوع شاخه ای از علم پزشکی با عنوان جراحی متابولیک می باشد. این دست اعمال جراحی ، در راستای اصلاح و درمان هر چه افزون تر بیماری هایی نظیر دیابت ، فشار خون ، چربی خون نامتناسب و جز آن بوده و عمدتا بر روی اندام های گوارشی انجام میشود .

فلوشیپ تخصصی جراحی لاپاراسکوپی و جراحی متابولیک

جراحی های لاپاراسکوپی شامل جراحی بیماری هایی می شود که داخل شکم انجام می شود و برای درمان آن ما از مسیر آسیب رسان کمتری استفاده می کنیم . جراحی کیسه صفرا اگر بخواهد به صورت عادی عمل شود شکم برشی می خورد که از طریق آن برش به کیسه صفرا دسترسی پیدا می کنند و کیسه صفرا را در می آورند در حال که در روش لاپاراسکوپی این برش ها را حذف می کنند و فقط از طریق سوراخ هایی که روی پوست ایجاد می شود و از لابه لای عضلات وسایل تخصصی لوله مانند را تعبیه می کنند که این وسایل کیسه صفرا را بر می دارد و جدا می کند و از طریق همین لوله ها بیرون می آورد. بنابراین با این کار هوای آزاد به روده ها نمی خورد و در واقع چسبندگی بعد از عمل روده ها ایجاد نمی شود و عفونت زخم که عارضه شایعی بعد از عمل جراحی باز است در این اعمال جراحی دیگر رخ نمی دهد . ما به کرات می بینیم افرادی که جراحی لاپاراسکوپی شدند به دلایل دیگر وقتی داخل شکم را نگاه کردیم دیدیم چسبندگی در کار نیست در حالی که بر عکس آن را زیاد دیده ایم ، افرادی که جراحی باز کرده اند و ما وقتی به دلایل دیگری داخل شکم را نگاه کرده ایم روده ها به هم چسبیده اند . از طرف دیگر فتق های بعد از عمل جراحی هم به دنبال عمل های جراحی باز خیلی زیاد است. یکی از اعمال جراحی شایعی که داریم فتق های برشی هستند که در جراحی های باز ایجاد می شوند در حالی که در جراحی لاپاراسکوپی ما اصلا عضله یا جداره شکمی را نمی بریم فقط از لابه لای آن ها وسایلی را تعبیه می کنیم و عمل جراحی خود را انجام می دهیم و بر می گردیم بنابراین آسیب کمتری به بیمار می زند و از نظر علمی هم ثابت شده که بیماران از نظر استرس فاکتورهایی که در خون آن هاست بعد از این عمل جراحی به مراتب کمتر اعمال جراحی باز هستند، بازگشت به کار خیلی سریع تری دارند و در کل کار ریکاوری بیماران خیلی خوب انجام می شود.

در کم کردن وزن ممکن است عوارضی وجود داشته باشد. آیا عوارض شایعی در عمل لاپاراسکوپی وجود دارد؟

بله باید بر اساس شرایط خود وزن کم کنید . جراحی لاپاراسکوپی یکی از آن ها است به این گونه که روده ها را به نوعی دست کاری می کنند و این ممکن است در آینده چسبندگی مختصری داشته باشد که انجام عمل لاپاراسکوپی آن ها را به حد اقل می رساند. دوم کمبود ویتامین های B12، آهن و کلسیم است که در این افراد ممکن است به خاطر اختلال سوء جذب ایجاد شود. اگر در حال حاضر یک فرد چاق را در نظر بگیریم کمبود ویتامین D و کلسیم دارد و تقریبا ۹۵% بیماران این کمبود را دارند و حل هم نشده است. کم خونی و فقر آهن و کمبود ویتامین B12 هم اگر ما به بیماران روزانه یک قرص مولتی ویتامین بدهیم و این را ادامه دهند خیلی بعید به نظر می رسد که با آن مواجه شوند. بنابراین ما به بیماران خود توصیه می کنیم بعد از عمل به صورت روزانه یک قرص مولتی ویتامین مینرال ایرانی را استفاده کنند چرا که ما این را آنالیز کردیم و دیدیم که این تا آخر عمر برای آن ها کافی است. ما باز هم بیماران را ۳، ۶ یا ۸ ماه بعد از عمل بررسی می کنیم که اگر کمبود کلسیم یا مولتی ویتامین داشته باشند اضافه بر این قرص مولتی ویتامین به آن ها می دهیم و این مشکل را حل می کنیم. عامل دیگری که بیماران از آن می ترسند خود عمل جراحی است . هر فرد چاق که می خواهد عمل شود عارضه هایی برای او به دنبال دارد مثل آمبولی چربی، آمبولی لخته خون یا نشتی از محل بخیه که این ها هم بر اساس آمار جهانی چیزی حدود ۳/۰% است یعنی از هر ۱۰۰۰ نفر ۳ نفر ممکن است خونریزی کند و یا چیزی حدود ۵ نفر از این هزار نفر ممکن است نشتی داشته باشند یا آمبولی کنند. (آمبولی یعنی در پای آن ها لخته خونی به واسطه بیهوشی که دارند ایجاد شود و حرکت کند یا در پا بماند و پا را متورم کند و یا این که لخته کنده شده و به ریه برود). این هم در حد ۳ الی ۴ نفر در هر ۱۰۰۰ نفر وجود دارد البته بر اساس کارهای پیش گیرانه ای که ما انجام می دهیم مثلا به بیماران می گوییم آسپرین نخورند برای اینکه ایجاد خونریزی نکند یا به بیماران قبل از عمل آمپول هپارین می زنیم که از لخته شدن جلوگیری کند، به بیماران توصیه می کنیم که تا ۳ هفته بعد از عمل جوراب واریس بپوشند تا احتمال ایجاد آمبولی کم شود، به بیمار می گوییم به محض اینکه به هوش آمدند بلند شوند و راه بروند تا احتمال ایجاد آمبولی را کم کنیم. خونریزی از لب منگنه ها ممکن است ایجاد شود که کشنده نیست ، ممکن است فقط یک بار اضافه تر اتاق عمل برده شود که جلوی آن رگی که دارد خونریزی را ادامه می دهد گرفته شود ولی باعث مرگ نمی شود. با این احوالات این عمل جراحی هم مثل هر عمل جراحی دیگری احتمال خطر فوت را دارد. یک در صد در آمار جهانی وجود دارد و چون ما به این عقیده هستیم که ما داریم یک بیماری را درمان می کنیم و در واقع می خواهیم یک فاکتور منفی را حذف کنیم پس باید در این زمینه ریسکی هم بکنیم.

این ریسک کمترین حالت را دارد و یک در صد است ولیکن خداروشکر تا الان ما این مورد را نداشته ایم انشاءا… که باز هم نداشته باشیم و شرمنده بیماران خود نباشیم.

جراحی متابولیک برای چه افرادی مناسب است؟

بیشترین کاربرد این گونه روش ها، در مورد افرادی است که به چاقی مبتلا باشند و علیرغم آموزش های تغذیه ای لازم ، نتوانند با افزایش فعالیت بدنی وزن خود را کم نمایند . از آنجا که تصمیم گیری در این مورد امری کاملا تخصصی است، مشورت با پزشک متخصص در تصمیم به انجام هرگونه مداخله درمانی، امری ضروری و حیاتی است.

فاکتور های زیر در تصمیم به انتخاب جراحی متابولیک برای افراد دیابتی تعیین کننده هستند :

  1. شاخص توده بدنی ( بی ام آی ) بزرگتر و مساوی ۳۵
  2. بیماری های مرتبط با چاقی
  3. عدم دستیابی به کاهش وزن علی رغم رژیم غذایی مناسب کاهش وزن و افزایش فعالیت بدنی

جراحی متابولیک در مورد درمان قطعی دیابت

ازجمله درمانهایی که در حال حاظر در محافل علمی معتبر دنیا مطرح است جراحی متابولیک برای درمان قطعی دیابت یا مرض قند است. اگرچه شاید هنوز برای گفتن این مطلب کمی زود باشد ولی شاید بتوان به کمک جراحی متابولیک که به روش لاپاراسکوپی انجام می پذیرد برای همیشه با دیابت نوع دو خداحافظی کرد و حتی زمینه ژنتیک و انتقال ارثی آنرا از بین برد.

از آنجا که اثبات شده است که درمان پزشکی در مقایسه با جراحی متابولیک دارای عوارض بیشتر و همچنین دراز مدت و کنترل ضعیف تر قند خون است امروزه جراحی متابولیک به عنوان یکی از درمانهای قطعی و پر طرفدار دیابت نوع دو مطرح میباشد باید دانست که جراحی متابولیک روشهای مختلفی دارد و بسته به شرایط فیزیکی و وضعیت بیمار به روشهای مختلفی انجام میشود و میزان موفقیت آن در درمان قطعی دیابت نوع دو از ٧۵ تا ٩٣ ٪ وابسته به نوع و روش عمل متفاوت است.

Read More
درمان چاقی دکتر محمود راد

۰۴ آذر مینی بای پس را بیشتر بشناسید

مینی بای پس چیست؟

عمل مینی بای پس ساده شده عمل بای پس است و مطالعات متعدد نشان داده است که مینی بای پس یک عمل ساده و سریع از نظر تکنیک جراحی و با هزینه کمتر و عوارض حین عمل کمتر بوده و از نظر نتایج مشابه بای پس می‌باشد.

لذا خیلی از جراحان این عمل را بر بای پس معده ترجیح می‌دهند، ولی به دلایل زیر هنوز تمام جراحان این موضوع را نپذیرفته اند:

در مینی بای پس مقدار بیشتری از روده باریک از مسیر عبور غذا کنار گذاشته می‌شود، لذا اختلال در جذب ویتامین‌ها و مینرال‌ها بیشتر رخ می‌دهد.

آنزیم‌های گوارشی و صفرا در مینی بای پس از مسیر معده کاملا منحرف نمی‌شود و این مواد وارد معده شده و ایجاد گاستریت یا همان التهاب معده شده و درد معده ای که به راحتی قابل درمان نیست ایجاد می‌کند و از طرفی رفلاکس صفرا به داخل معده احتمال بروز سرطان معده را افزایش می‌دهد.

در تمام دنیا شرکت‌های بیمه هستند که باید قبول کنند این روش جراحی خوب است و هزینه آن را پرداخت کنند، ولی تا به حال اکثر شرکت‌ها معتقدند که این روش استاندارد نیست و در وضعیت آزمایش می‌باشد.

به دلیل مواردی که ذکر شد اکثر جراحان با تجربه این عمل را برتر از عمل بای پس استاندارد نمی‌دانند و بیماران، کمتر پزشک باتجربه ای را می‌توانند راضی کنند که این روش را به راحتی قبول کرده و انجام دهند.

لذا صبر بیشتری باید کرد تا نتایج محکم‌تری از بیماران عمل شده مینی بای پس بدست بیاید و بر اساس آن قضاوت نمود.

مینی بای پس اختلال جذب بیشتری را ایجاد می‌کند و در کسانی که شیرینی خور هستند، بسیار موثر است و همچنین برای چاقی‌های غیر قابل کنترل توصیه می‌شود و تنها اشکال آن برگشت صفرا به معده و احتمال سرطان است که این عیب را در تکنیکی که دکتر هاشم‌زاده انجام می‌دهد به طور کامل برطرف می‌شود، لذا اگر به کسی توصیه مینی بای پس داده می‌شود، با روش دکتر دیگر نگرانی وجود ندارد، چون ایشان صفرا را از مسیر معده منحرف می‌کند و نگرانی از بابت ایجاد سرطان وجود ندارد.

مینی بای پس معده برای چه افرادی توصیه می‌شود؟

– بیماران چاق با ضریب چربی (بی ام آی) بالاتر از ۴۵

– بیماران دیابتی نوع ۲

محاسن مینی بای پس چیست؟

– از طریق لاپاروسکوپی قابل انجام است.

– طول عمل کوتاه است و در بیماران خیلی چاق که تحمل بیهوشی طولانی را ندارند مناسب می‌باشد.

– درصد لاغری و ماندگاری لاغری آن درحد عمل بای پس وگاهی بیشتر است.

– عوارض حین عمل کمتر است.

– دیابت نوع ۲ را بهتر درمان می‌کند

– به سادگی قابل تبدیل به عمل بای پس یا به حالت اولیه می‌باشد.

معایب مینی بای پس چیست؟

– فتق داخل شکمی

– التهاب مری که به دنبال ریفلاکس صفرا ایجاد می‌شود.

– کم خونی که مشابه بای پس معده است.

– کمبود ویتامین و آهن که از بای پس بیشتر است.

– زخم دهانه اتصال معده به روده یا همان مارژینال اولسر که مختص این عمل است.

روش جراحی مینی بای پس به چه شکل است؟

عمل مشابه بقیه اعمال جراحی چاقی و از طریق لاپاروسکوپی انجام می‌شود. معده به شکل لوله ای موزی شکل در مسیر انحنای کوچک درست می‌شود، ولی معده بریده شده در محل خود باقی می‌ماند و بعد یک قوسی از روده باریک که فاصله آن از معده شش فوت می‌باشد به معده آماده شده بخیه می‌شود.

به اینطریق غذای کمی وارد معده شده و سریعا وارد روده باریک می‌شود و چون روده کوتاه شده مواد کمتر جذب می‌کند و بیمار چاق، لاغر خواهد شد.

مدت بستری و بهبودی مینی بای پس چقدر است؟

معمولا ۲ شب بستری لازم است و یک هفته هم استراحت در منزل و بعد از آن می‌توان به محیط کار برگشت.

دستورات غذایی چگونه است؟

مشابه دستورات عمل بای پس معده می‌باشد.

تغذیه پس از عمل

مقدار و چگونگی استفاده مواد غذایی و تغییراتی که پس از جراحی بای‌پس معده در فرایند غذا خوردن انجام می‌گیرد، به دلیل کوچک‌تر شدن ابعاد معده و تغییر آناتومی سیستم گوارشی بسیار اهمیت دارد ؛ بنابراین رژیم غذایی پس از جراحی باید به نزذیک شدن به هدف اصلی، یعنی همان کاهش وزن، کمک کرده و در نهایت به کنترل وزن در حد نرمال منجر شود. در حقیقت، این رژیم به فرد چاق کمک می‌کند که بعد از جراحی، تغذیه مناسبی داشته باشد.

در مجموع، رژیم بای‌پس معده شامل غذاهایی است که از نظر پروتئین، حاوی مقادیر زیاد و به لحاظ فیبر، چربی، کالری و کربوهیدرات (قند) ساده و کم مقدار باشند.

پروتئین

پروتئین یک درشت مغذی است که علاوه بر افزایش انرژی برای بدن، نقش ساختمانی داشته و باعث بهبود زخم‌ها و جراحات می‌شود. بنابراین، در جراحی‌ها، به خصوص در عمل جراحی بای‌پس معده، رژیم غذایی باید دارای منابع پروتئین زیاد باشد. در این صورت از تحلیل بافت ماهیچه‌ای نیز جلوگیری می شود و در نتیجه کاهش وزن تنها از طریق کاهش تعداد و یا اندازه سلول‌های چربی بدست می آید که بسیار مطلوب است.

گوشت ماهیچه، جوجه، سفیده تخم مرغ و پنیرهای خانگی کم چرب بوقلمون و ماهی از جمله غذاهای پر پروتئین و کم چرب هستند.

کربوهیدرات های ساده

کربوهیدرات ساده شامل شیرینی‌جاتآب میوه‌های شیرین شده،، کلوچه، بستنی، میلک شیک، ژلاتین، دسرها و غیره می‌باشد.

دلایل کمی کربو هیدرات در رژیم بای پس :

مواد قندی از نظر کالری و چربی غنی هستند و حتی مقدار کم آن باعث اختلال در روند کاهش وزن خواهد شد.

مصرف زیاد غذاهای حاوی کربوهیدرات‌های ساده موجب پیشرفت سندرم دامپینگ خواهد شد.

بیشتر ترکیبات قندی از نظر وجود ویتامین و مواد معدنی بی ارزش هستند.

چربی

رژیم بای‌پس معده باید کم‌چرب باشد؛ چرا که چربی زیاد باعث اختلال در فرایند هضم غذا، اسهال، تهوع، همچنین یبوست و متعاقب آن رفلاکس یا بازگشت غذا و اسیدیته معده به داخل مری و گلو می‌شود.گفتنی است غذاهای سرخ‌شده و پرچرب و دارای کلسترول بالا و یا گوشت‌های چرب از معمول‌ترین ترکیبات غذایی مضر برای دستگاه گوارش محسوب می‌شوند.

فیبر

فیبر در ترکیباتی چون سبوس غلات، پاپ کرن، سبزیجات خام و نپخته و دانه‌های خشک وجود دارد و در رژیم بای‌پس معده محدود خواهند شد؛ چرا که معده بای‌پس شده فضای زیادی برای پذیرش این مواد حجیم را ندارد و اسیدیته لازم نیز برای هضم آن‌ها بوجود نمی آید. حتی بعضی از فیبرها به جداره معده چسبیده و یا مسیر روده باریک را چسبنده می‌کنند؛ لذا دریافت زیادی اندازه فیبر، ترکیبات ملین و یا قرص‌های فیبری بدون تجویز و نظر پزشک و متخصص تغذیه در این شرایط ممنوع است.

ویتامین‌ها و مواد معدنی

به دلیل این که بخش‌های بای‌پس شده معده قادر به جذب برخی مواد غذایی از جمله ویتامین‌ها و مواد معدنی نخواهند بود، احتمالا علائم کمبود این دسته از مواد مغذی پس از ماه‌ها در فرد بوجود می آید. کمبود اسید فولیک، ویتامین بی ۱۲ و کلسیم از جمله این جمله هستند. به همین دلیل پزشکان، پس از جراحی برای این دسته از افراد مکمل‌های مولتی ویتامین و مینرال تجویز می‌کنند.

Read More
درمان چاقی دکتر محمود راد

۰۴ خرد جراحی چاقی و مامایی

امروزه جراحی باریاتریک به‌ طور فزاینده‌ای برای کاهش وزن و هم‌چنین کاهش عوارض و بیماری‌های همراه در بیماران بتلا به چاقی مرضی به‌کار می‌رود. بیش از ۸۰ درصد عمل‌های جراحی چاقی بر روی خانم‌ها انجام می‌شود که نیمی از آن‌ها در سنین باروری هستند. این آمار اهمیت مشاوره و راهنمایی صحیح درخصوص مسائل مرتبط با بارداری و درمان چاقی را نشان می‌دهد.

انواع روش‌های جراحی شامل روش‌های سوءجذب و روشهای کاهش حجم (بالون معده، حلقه معده، پلیسه معده، اسلیو معده و بای‌پس) می باشند.

پیچیدگی‌های بالینی

این امر حائز اهمیت است که بدانیم کدام روش برای هر خانمی مناسب است و چه عوارضی در چه شرایطی می‌تواند ایجاد شود. به‌طور مثال: تهوع و استفراغ در خانم بارداری که حلقه معده دارد.

روش‌های سوءجذب (Malabsorption Procedures)

Bidiopanceratic Diversion, Deodenoileal Bypass, R-E-Bypass ممکن است سبب کاهش جذب قرص های ضد بارداری شوند.

در روش‌های Restrictive که در آن‌ها معده کوچک می‌شود، ممکن است زخم معده به‌علت مصرف داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی که به‌طور معمول جهت درمان دردهای قاعدگی و یا دردهای پس از زایمان استفاده می‌شود، اتفاق افتد.

روش‌های ترکیبی ممکن است سبب اختلال آزادسازی بعضی داروها و فرمولاسیون‌ها شود.

در مورد داروهای آنتی بیوتیک و آنتی کوآلوگان (داروهای ضد انعقاد) هم با توجه به اختلال جذب ممکن است دچار تغییراتی شود.

باروری قبل و بعد از جراحی

می‌دانیم که چاقی می‌تواند با کاهش و یا فقدان تخمک گذاری و نیز کاهش پاسخ به درمان‌های نازایی همراه باشد.

روش‌های درمان چاقی از طریق جراحی یا غیرجراحی می‌تواند باعث بهبود باروری شود.

در چندین مطالعات میزان باروری در خانم‌های نازا پس از جراحی چاقی ۴۴-۱۵٪ بود.

توانایی باروری می‌تواند بسیار سریع باشد (حدود ۳ تا ۴ ماه بعد از جراحی). به‌طوری‌که در بعضی مطالعات ۹۸-۷۰٪ خانمها سیکل‌های قاعدگی خود را مجددا پس از جراحی به‌دست آوردند.

IVF پس از جراحی باریتریک در صورت عدم باروری طبیعی بی ضرر و بلامانع است.

زمان بندی

به‌طور کلی به خانم‌ها توصیه می‌شود که ۱۸-۱۲ ماه پس از جراحی چاقی، بارداری را به تعویق بیندازند. ولی این قاعده‌ی قطعی برای روش‌های مختلف نیست. اگر بارداری اتفاق افتاد باید تشویق به ادامه‌ی بارداری صورت بگیرد.

پیش‌گیری از بارداری

به‌دنبال جراحی میزان بارداری دو برابر جمعیت عادی است. در بای‌پس جذب قرص های جلوگیری از بارداری کاهش می‌یابد و کلا توصیه به استفاده از اشکال غیرخوراکی داروهای ضدبارداری می شود.

جراحی باریتریک از بین مجموعه عوارض حاملگی، ریسک دیابت حاملگی، درشت‌زایی و مسمومیت حاملگی را کم می‌کند و بر بقیه‌ی موارد مانند سقط، زایمان زودرس، تاخیر رشد داخل رحم و وزن هنگام تولد تاثیر خاصی ندارد.

باید بدانیم چه نوع عملی روی بیمار انجام شده است.

باید برای تنظیم خانواده و جلوگیری از بارداری با بیمار مشاوره شود. 

در فاصله‌ی کوتاهی پس از جراحی باریتریک توانایی باروری بیمار برمی‌گردد.

توجه به اختلال جذب قرص های جلوگیری از بارداری در بیماری‌ که روش سوء جذب برای جراحی چاقی وی انجام شده ضروری است.

پس از انجام جراحی، بارداری باید ۱۸-۱۲ ماه به تاخیر بیفتد.

پس از جراحی باید کنترل بیمار از نظر تغذیه‌ ریز مغذیها با کمک متخصصین زنان و مامایی و تغذیه صورت گیرد.

در بیمار بای‌پس شده، تست تحمل ۵۰ گرم گلوکز برای غربال‌گری و دیابت حاملگی انجام نمی‌دهیم. در عوض تست قند ناشتا و دو ساعت بعد از صبحانه به مدت یک هفته پشت سر هم انجام می‌شود.

در بیماری‌ که جراحی باریتریک شده، در صورتی‌که درد شکم یا سایر علائم گوارشی داشته باشد حتما باید به عوارض جراحی چاقی نظیر انسداد و پیچ‌خوردگی فکر کنیم.

آستانه‌ی درخواست سی‌تی‌اسکن در بیماران جراحی شده پایین‌تر از سایرین است و مشاوره با جراح چاقی الزامی است.

انجام سزارین براساس موارد استاندارد مامایی تصمیم‌گیری می‌شود.

جراحی چاقی منجر به ایجاد ریسک اضافه نمی شود. 

Read More
کودکان چاق - والدین نگران

۰۴ خرد کودکان چاق – والدین نگران

درحال صحبت با یکی از دانشجویانم در رشته‌ی بهداشت عمومی‌ بودم که نسبت به بردن دختر هشت ساله‌اش نزد پزشک نگران بود؛ زیرا می‌دانست که دکتر درباره‌ی چاقی فرزندش صحبت خواهد کرد و این امر مایه‌ی شرمساری او بود. با خودم فکر کردم: چه وحشتناک است که هشداری درخصوص وزن فرزند می‌تواند آنقدر ناراحت کننده باشد که یک مادر، حتی دانشجوی رشته‌ی بهداشت عمومی، از مواجهه با آن اجتناب می‌کند.

این مطلب حقیقت دارد؟ آیا پزشکان کودکان چاق و والدین آنها را سرزنش و تحقیر می‌کنند؟ اگر این امر صحت داشته باشد آنها چگونه قضاوت کرده و آن را به والدین انتقال می‌دهند؟

منظور ما دقیقاً از واژه‌ی برچسب زدن چیست؟ توضیح آن چندان آسان نیست. برچسب زدن قضاوتی است درباره‌ی برخی جنبه‌های ظاهر جسمی، بهداشت یا رفتار فرد که شامل وزن او نیز می‌شود. تحقیر کردن زمانی اتفاق می‌افتد که مردم رفتار ناشایستی با فرد می‌کنند، او را به‌خاطر ویژگی‌های شخصیتی‌اش سرزنش می‌کنند یا درخصوص رفتارش پیش‌داوری دارند. به‌عنوان مثال بسیاری از افراد چاق به‌خاطر وضعیت ظاهریشان تنبل و بی‌اراده قلمداد می‌شوند. گرچه ما به دیدن این نوع برچسب‌ها در تلویزیون و سایر رسانه‌ها عادت کرده‌ایم اما در مطب پزشک انتظار آن را نداریم. متأسفانه حقیقت همین است. با این‌که برخی پزشکان از این دست سوگیری‌ها اجتناب می‌کنند اما دست‌اندرکاران سلامت معمولاً به قضاوت کودکان چاق و والدین آنها عادت دارند.

تعدادی از پزشکان به‌عمد کودکان و خانواده‌ها را سرزنش می‌کنند. به‌طور معمول در مواجهه با هر کودکی پزشک مایل است فهرست بلند بالایی از اطلاعات و نکات پزشکی را در اختیار والدین قرار دهد که شامل بررسی رشد مناسب کودک، مهارت‌های یادگیری، توانایی برقراری دوستی‌های سالم، واکسینه شدن به‌موقع و بسیاری نکات دیگر است. تمام این‌ها حتی پیش از پرسیدن سؤالات والدین مطرح می‌شود. همین امر به‌تنهایی برای تحت فشار قرار دادن آنها کافی است.

در میان تمام این مباحث، پزشکان از جداول رشدی برای آگاه نمودن والدین نسبت به اضافه وزن و چاقی کودکانشان بهره می‌برند. بسیاری از والدین متعجب می‌شوند. زیرا کودکان چاق آنها هیچ شباهتی با بزرگسالان مورد انتظارشان ندارند. طبیعتاً در نگاه آنها کودکان بسیار ظریف هستند و حتی اگر سنگین‌تر از آنچه که باید به‌نظر آیند.

توضیح این مطلب زمان‌بر است و زمان نیز در طی ویزیت محدود. برقراری ارتباط می‌تواند برای والدین و کودکان سخت باشد. بسیاری بیماران احساس می‌کنند که پزشک آنها را به‌خاطر وزنشان قضاوت می‌کند. حق با آنهاست. همانگونه که مطالعات نشان داده است که اکثر دانشجویان پزشکی و پزشکان نگرش منفی نسبت به بیماران چاق دارند. حتی اگر قصد آزار رساندن نیز مطرح نباشد، این نگرش می‌تواند توجیه کننده‌ی نحوه‌ی صحبت نمودن آنها با بیمار باشد.

درحالی‌که بیشتر پزشکان معتقدند که نباید کودکان را مورد داوری قرار داد برخی معتقدند که فشار آوردن روی والدین برای کاهش وزن فرزندشان مفید است. چیزی که آن را «سرزنش نرم» می‌نامند. با این‌حال می‌دانیم که برچسب زدن در هر شکلی ناکارآمد است. در حقیقت نتیجه‌ی عکس داده و کمتر خانواده‌ها را برای برگزیدن انتخاب درست راهنمایی می‌کند.

پزشکان بسیاری که به دنبال ارایه‌ی راهکاری مناسب درخصوص چاقی هستند ناآگاهانه کودک یا والد را تحقیر می‌کنند. با وجود این، بدون داشتن یک دیدگاه دقیق نسبت به این مسأله، حتی مشاهده‌ی احساس والدین ساده است. راهکارهای پزشکان ساده به‌نظر می‌آیند اما انجام آنها برای والدین دشوار است. در مواجهه با مشکلات زندگی روزمره تصور این امر که چگونه به کودک کمک کنیم که تنها کمی فعال‌تر شد دشوار است.

Read More
دکتر محمود راد

۰۴ خرد چاقی کودکان و نوجوانان

اضافه وزن و چاقی در کودکان و نوجوانان

چاقی نوجوانان شایع‌ترین مشکل بهداشتی میان نوجوانان کشورهای پیشرفته بین سنین ۱۲ تا ۱۷ سال است. مطالعات اخیر حاکی از افزایش سریع میزان بروز چاقی به‌خصوص در میان کودکان و نوجوانان در کشورهای مختلف است. امروزه حداقل ۲۷٪ کودکان و ۲۱٪ نوجوانان چاق هستند که این امر افزایش ۵۴ درصدی در چاقی کودکان و افزایش ۳۹ درصدی را در چاقی نوجوانان در طی دو دهه اخیر نشان می‌دهد. با این روند افزایش چاقی در دوران کودکی و نوجوانی تخمین زده می‌شود که ۷۰٪ نوجوانان چاق تبدیل به بزرگسالان چاق شوند. کودکان چاق در مقابل مشکلات بهداشتی متعددی از جمله کاهش توان کاری (اختلالات ارتوپدی و ریوی)، مقاومت انسولین و پرفشاری خون قرار دارند. کودکان چاق زودتر از همسالان خود به بلوغ می‌رسند که این امر موجب کوتاه شدن دوره‌ی رشد طولی استخوان و کوتاه قدی آن‌ها می‌گردد. شیوع چاقی در نوجوانان فقط به کشورهای غربی محدود نمی‌شود. صرف نظر از عوامل ژنتیکی، الگوی مصرف مواد غذایی به عنوان عامل مهم شیوع چاقی و چاقی شکمی محسوب می‌شود. پژوهشگران نشان داده‌اند که مصرف انواع خاصی از غذاها مانند غذاهای غنی از چربی و کم فیبر و نیز مصرف گوشت و چربی‌های اشباع با میزان شیوع چاقی و چاقی شکمی ارتباط معنی‌دار داشته است. مطالعات مربوط به کشورهای اسکاندیناوی و آمریکا روند کاهش صبحانه و انرژی حاصل از آن را در میان نوجوانان چاق نشان داده‌اند. چاقی در افراد جوان از آن جهت حایز اهمیت است که شروع این پدیده در سنین نوجوانی و جوانی با بروز آن در بزرگسالی و عوارض حاصل از آن در ۵۰٪ موارد همراه است. چاقی در افراد میانسال و مسن از آن جهت حایز اهمیت است که بسیاری از بیماری‌های مرتبط با چاقی در سنین بالا بروز می‌کنند. چاقی و اضافه وزن در کودکان و نوجوانان نیز با استفاده از شاخص توده‌ی بدنی محاسبه می‌شود. در این افراد، اگرچه، داشتن BMI مساوی یا بالاتر از صدک ۸۵ و ۹۵ به ترتیب به‌عنوان اضافه وزن و چاقی تعریف می‌شود. انجمن چاقی امریکا (AOA)، صدک ۸۵ را به عنوان شاخص اضافه وزن و صدک ۹۵ را به‌عنوان شاخص چاقی در اطفال و نوجوانان اعلام نموده است (صدک ۸۵ بیانگر BMI=۲۵ و صدک ۹۵ بیانگر BMI=۳۰ در بالغین است).

Read More
درمان چاقی دکتر محمود راد

۰۳ خرد روان‌ شناسی چاقی

علل روانشناختی چاقی

سبب شناسی چاقی را چنین خلاصه می‌کنند: ژن‌ها تفنگ را پر می‌کنند و محیط ماشه را می‌چکاند. از عوامل غیرژنتیکی می‌توان به عوامل اجتماعی، فرهنگی و روانشناختی اشاره کرد. این افراد ممکن است از لحاظ هیجانی دچار اختلال باشند و به علت دسترسی به مکانیسم پرخوری در محیط، یاد گرفته باشند که از پرخوری به عنوان وسیله‌ای برای مدارا با مشکلات روان شناختی استفاده کنند. گفته می‌شود طبقه‌ی اجتماعی و عوامل فرهنگی در چاقی دخالت دارند. در کشورهای توسعه یافته زنان طبقات پایین اجتماع چاق‌تر از زنان طبقات بالای اجتماع هستند. اما در زمینه‌ی علل روانشناختی چاقی مباحث گسترده‌ای مطرح شده است. با جمع‌بندی پیشینه‌ی یافته‌های نظریه‌ها و یافته‌های پژوهشی می توان گفت برخی از علل روانشناختی چاقی عبارتند از:

جایگزین نمودن لذت پرخوری در مقابل مشکلات غیرقابل تحمل زندگی. 

پرخوری به عنوان یک علامت ناشی از بیماری‌های عمده‌ای از قبیل افسردگی. 

پرخوری به عنوان یک نوع اعتیاد به غذا. 

پاسخدهی به نشانه‌های غذا. افراد چاق بیشتر از افراد عادی تحت تأثیر نشانه‌هایی از قبیل منظره، بوی خوش و طعم غذا هستند. حتی گوش دادن به توصیف غذایی که دهان را به آب می‌اندازد، در شرایط مساوی افراد چاق را بیش از افرادی که وزن طبیعی دارند به خوردن وامی‌دارد. 

برانگیختگی هیجانی. ظاهراً هرگونه برانگیختگی هیجانی مصرف غذا را در بعضی از افراد چاق افزایش می‌دهد. 

استرس. استرس خوردن را تحت تأثیر قرار می‌دهد. اثر استرس روی افراد مختلف متفاوت است. حدود نیمی از افراد تحت استرس پرخوری می‌کنند و در نیمی دیگر خوردن کاهش می‌یابد. در حالی که به نظر می‌رسد مردان در شرایط استرس کمتر می‌خورند ولی زنان بیشتر به خوردن روی می‌آورند.

شخصیت مستعد به چاقی. تحقیقات اخیر وجود یک شخصیت مستعد به چاقی را مطرح کرده‌اند، که مشخصه آن وابستگی و آمادگی به داشتن عواطف منفی از قبیل اضطراب و افسردگی است.

رابطه‌ی مشابهی بین چاقی، جنسیت و اقدام به خودکشی دیده شده است. زنان چاق در معرض افزاش خطر هستند و در مردان چاق میزان خطر کاهش می‌یابد. مدارک موجود همچنان نشان می‌دهد که در مقایسه با نمونه‌های جامعه، اضطراب و افسردگی در افراد چاقی که در جستجوی کمک‌های بالینی هستند، بیشتر دیده می‌شود. زنان چاق، نسبت به مردان چاق، بیشتر در معرض اضطراب و افسردگی هستند. زنان چاقی که دارای زمینه‌های اقتصادی – اجتماعی بالاتری هستند، نسبت به زنانی که دارای زمینه‌ی اقتصادی اجتماعی پایین‌تر هستند، بیشتر در معرض خطر هستند. در یک پژوهش نیز افسردگی پیش‌بینی کننده‌ی شروع چاقی در یک سال بعد بوده است. افزون بر سن عوامل واسطه‌ای دیگری نیز وجود دارند که با افسردگی و چاقی مرتبط هستند. برخی از این عوامل عبارتند از: شدت وضعیت چاقی، جنسیت، وضعیت اقتصادی – اجتماعی، میزان مذمت و بدنامی چاقی (به ویژه در فرهنگ غرب) و تمایل شدید افراد چاق به خوردن در پاسخ به هیجانات منفی. اما خطر سلامتی روانشناختی، در زمانی که چاقی با بیماری‌های مزمن دیگر همراه باشد، زمینه را برای مشکلاتی که در همه انواع معلولیت‌ها متداول است مهیا می‌سازد. اگر شرایط اجتماعی همراه با مذمت و بدنامی باشد، پیامدهای آن به ویژه روی عزت نفس نیز اثر می‌گذارد. اگرچه شواهد درباره ارتباط اختلالات روانی با چاقی متناقض است، اما بعضی از مطالعات نشان داده‌اند در افراد چاق شیوع اختلالات روانی مانند افسردگی، اختلالات اضطرابی و اختلال پرخوری درمقایسه با جمعیت عمومی به طور معنی‌داری بالاتر است. این مسائل هزینه‌های سنگینی را به جامعه تحمیل می‌کنند.

برخی افراد چاق وقتی عاشق می‌شوند به میزان زیادی وزن از دست می‌دهند و وقتی معشوقشان را از دست می‌دهند دوباره افزایش وزن پیدا می‌کنند. به نظر می‌رسد الگوهای عادتی خوردن بسیاری از افراد چاق مشابه الگوهای چاقی تجربی باشد و به‌خصوص در این زمینه مختل شدن سیری معضل مهمی است. به نظر می‌رسد افراد چاق در محیط خود نسبت به نشانه‌های غذا و خوشمزگی آن حساسیت غیر ارادی دارند و در صورت دسترسی به غذا قادر به توقف خوردن نیستند. برخی از آن‌ها قادر نیستند بین گرسنگی و انواع ملالت‌های دیگر افتراق قائل شوند.

پیامدهای روانشناختی چاقی

به نظر می‌رسد که چاقی به خصوص چاقی شکمی احتمال ابتلا به آلزایمر را ۲ برابر افزایش می‌دهد. ارتباط بین چاقی و افسردگی به چند دلیل پذیرفتنی است. ابتدا، به دلیل این‌که برخی از بیمارانی که اضافه وزن دارند به دلیل طرز برخورد اجتماع با مسأله‌ی چاقی بیشتر مستعد افسردگی می‌باشند. این افراد از حضور در جوامع نیز به همین دلیل خودداری کرده و اعتماد به نفس خود را از دست داده که آن نیز خود روند افسردگی را تشدید می‌نماید. از طرف دیگر عدم حضور این افراد در جامعه معمولا منجر به عدم تحرک بیشتر و استعداد بیشتر ابتلا به چاقی خواهد بود. در ضمن، ارتباط افسردگی و اضطراب با اشتها ارتباطی گاه متناقض می‌باشد، به این صورت که افسردگی می‌تواند موجب کاهش اشتها و کاهش وزن در برخی افراد شود، در حالی‌که برخی دیگر، به‌ویژه افراد چاق، در هنگام افسردگی، یا اضطراب، بیشتر غذا خورده و اضافه وزن بیشتری پیدا می‌کنند. نتایج مطالعات دیگر تأکید دارد که بیماری‌های مزمن از قبیل دیابت و چاقی نیز خود از فاکتورهای خطر افسردگی محسوب می‌شوند. لذا بر این اساس باید تأکید کرد که اختلالات خلقی و اضطراب و بیماری‌های مزمن متابولیک از قبیل چاقی و نیز عادات ناصحیح زندگی از قبیل کم‌تحرکی و مصرف سیگار در یک سیکل معیوب دو طرفه قرار دارند که در درمان هر کدام از آنها بایستی به طرف دیگر نیز توجه کافی کرد.

نداشتن خودتنظیمی کافی در رفتار، باعث شده که این افراد مهارت کافی برای مقابله با استرس نداشته باشند و درمواجهه با کوچک‌ترین استرس و تنشی، به جای مقابله منطقی با آن، به پرخوری و بدخوری یا مصرف الکل و سیگار بپردازند و این، ‌موجب بروز مشکلات جسمی هم برای آن‌ها می‌شود. برخی مطالعات نیز پیش از این از رابطه بین بیماری‌های روانی و چاقی، البته در نوجوانان، حکایت داشتند. در یکی از این مطالعات که سال گذشته در همین نشریه منتشر شده، مشخص شده بود نوجوانانی که اضافه‌وزن دارند، ممکن است بیش از دیگران در بزرگسالی افسرده شوند. محققان علت این اختلالات را، آن هم بعد از گذشت ۲۰ سال، این طور توجیه کرده‌اند که بچه‌های چاق، معمولا از طرف هم‌سن‌ و سال‌هایشان طرد می‌شوند و به بازی گرفته نمی‌شوند. که این می‌تواند با مشکلات رفتاری و کاهش عزت نفس همراه باشد. برخی از آن‌ها هم انگ‌ها و برچسب‌ها و اسم‌های تمسخرآمیز از طرف دوستان‌شان دریافت می‌کنند. این‌ها همه در بچه‌هایی که زمینه مستعد دارند، می‌تواند موجب بروز اختلالات افسردگی و اضطراب شود. علت این رابطه دوجانبه، هرچه که باشد، تاکید دوباره‌ای است بر نقش تغذیه سالم و ورزش در سلامت جسم و روان افراد در هر سن و سالی هم‌چنین نشان می‌دهد که نمی‌توان جسم و روان و کارکرد مناسب هر یک از آن‌ها را از دیگری جداگانه بررسی کرد. نمی‌توان سلامت روانی کاملی داشت، وقتی که جسم در شرایط سالمی قرار ندارد. به همین علت اگر هم از عوارض جسمی بیماری‌های گوناگون بتوان صرف‌نظر کرد یا جلوی آن‌ها را گرفت، باید نگران این گونه عوارض آشکار و پنهان این بیماری‌ها بود.

اختلالات خوردن

نوعی اختلال در نحوه‌ی غذا خوردن که از حالت طبیعی خارج شده است مثلاً نخوردن غذا به اندازه‌ی کافی، خوردن غذا بیش از اندازه یا استفاده از مسهل یا استفراق عمدی تعریف می‌شوند. این اختلالات شامل افکار و رفتارهای کنترل نشده‌ای هستند که الگوهای بیمار گونه‌ی غذا خوردن را القا می‌کنند. افراد مبتلا به این اختلالات تصویر غیر واقعی و تحریف شده از بدن خود دارند. در این زمینه تا کنون دو اختلال، توسط انجمن روانپزشکی آمریکا تعریف شده است. بی‌اشتهایی عصبی و پرخوری عصبی.

بی‌اشتهایی عصبی (آنورکسیا نوروزا)

وجه مشخصه‌ی این اختلال عبارت است از رفتار ارادی و هدفمند در جهت از دست دادن وزن، کاهش وزن، اشتغال ذهنی با وزن بدن و غذا، الگوهای خاص و عجیب مربوط به غذا، ترس شدید از افزایش وزن، اختلال تصویر بدن و قطع قاعدگی. در این شرایط فرد علی رغم لاغری زیاد تصور اشتباهی از بدن خود دارد و خود را چاق تر از حد طبیعی و واقعی خود می‌داند . احتمال وقوع این بیماری در زنان به ویژه در سن ۳۰ – ۱۳ سالگی بیست برابر مردان بوده و بیشتر درهنرپیشه‌ها و مدل‌ها دیده می‌شود. میزان شیوع این اختلال بین زنان ۷/۳ – ۰/۵٪ است. در بین اختلالات روانی شناخته شده، بی‌اشتهایی عصبی بالاترین میزان مرگ و میر را دارد و مرگ و میر در ۱۸ – ۵٪ بیماران دیده می‌شود.

پرخوری عصبی (بلمیا نوروزا)

این اختلال شایع‌تر از بی‌اشتهایی عصبی بوده و عبارت است از خوردن غذا بیشتر از آن‌چه که افراد در شرایط و مدت مشابه می‌خورند و با احساس قوی از دست دادن کنترل و به دنبال آن استفراغ عمدی، استفاده از ملین، روزه گرفتن یا ورزش شدید برای جلوگیری از وزن گرفتن. سن شروع این اختلال در دوره‌ی نوجوانی دیرتر از سن شروع بی‌اشتهایی عصبی است. این اختلال حتی ممکن است در اوایل جوانی آغاز شود اکثر افراد مبتلا به این اختلال وزن طبیعی دارند اما گاهی ممکن است در افراد چاق نیز دیده شود. در افراد مبتلا به این اختلال، اختلالات اضطرابی، و افسردگی دیده می‌شود.

انواع دیگر اختلالات خوردن

اختلالاتی نیز هستند که نمی‌توان علائم آنها را با دو اختلال گفته شده مطابقت داد. در این موارد فرد برخی از علائم یک اختلال و برخی از علائم اختلالات دیگر را دارد. به عنوان مثال ممکن است فرد پرخوری داشته باشد و از روش‌های غیر طبیعی برای کاستن وزن استفاده کند، اما شدت علائم و تناوب این کارها به حدی نباشد که به عنوان پرخوری عصبی در نظر گرفته شود. ممکن است فرد مقادیر زیادی مواد غذایی را بجود و بدون بلع غذا آنها را بیرون بریزد. این موارد نیز اختلال خوردن به حساب می‌آیند. ممکن است فرد وزن طبیعی داشته باشد اما علائم بی اشتهایی عصبی را داشته باشد. مثلا فردی که وزن طبیعی دارد اما به تازگی محدودیت‌های غذایی شدید و غیر منطقی برای خود در نظر گرفته است نیز اختلال خوردن دارد.

خوردن افراطی

خوردن افراطی نیز اختلالی است که در آن فرد بدون اینکه سعی در کاهش وزن داشته باشد و نگران وزن خود باشد، به صورت افراطی و کنترل نشده غذا می‌خورد.

Read More
چاقی موضعی

۰۳ خرد چاقی موضعی

چاقی موضعی

بعضی افراد اضافه وزن زیادی ندارند ولی از تجمع چربی در مناطقی از بدن مانند شکم، پهلو، ران، غبغب و بازو شکایت دارند. این افراد دچار چاقی موضعی هستند که سلولیت نامیده می‌شوند.

تجمع بافت چربی در ناحیه‌ای از بدن را چاقی موضعی و یا به عبارت دیگر سلولیت می‌نامند. سلولیت اصطلاحی است که برای مشخص کردن توده‌هایی از چربی که معمولا در باسن، ران و قسمت تحتانی بدن زنان است، به‌کار برده می‌شود. چربی ” سلولیت ” از نظر فیزیولوژیک مشابه چربی طبیعی بدن است. این تجمع چربی معمولاً به صورت فرورفتگی‌هایی روی پوست نواحی خاصی از بدن مانند بین زانو و استخوان مفصل ران و بین ران و کفل ظاهر می شود.

سلولیت (Cellulitis) را باید از واژه سلولیت (Cellulite) به معنی تجمع بد شکل چربی‌هایی در زیر پوست به خصوص در خانم‌ها که در سوخت و ساز آنها اختلال به‌وجود آمده‌ است افتراق داد.

این پدیده بدین صورت است که سلول‌های چربی در کیسه‌هایی، که در بین رشته‌های لایه‌های مختلف بافت پیوندی پوست نگه داشته می‌شوند، جمع می‌شوند. این رشته‌ها قابل گسترش نیستند، بنابراین به ویژه هنگامی که وزن افزایش می‌یابد و یا پوست فشرده می‌شود، گلبول‌های چربی از شکل طبیعی خود خارج شده و به داخل فشرده می‌شوند و توده‌های پرتقالی شکلی از چربی را تولید می‌کنند.

پدیده‌ی سلولیت در زنان رایج‌تر است و به‌نظر می‌آید که هورمون زنانه‌ی استروژن باعث می‌شود بیشتر چربی موجود در بدن زنان در اندام تحتانی (ران‌ها و باسن: جایی‌که ” سلولیت ” بیش‌ترین بروز خود را دارد)، جمع شوند. اگر چه تئوری‌هایی مطرح می‌باشد که تاکید دارند عواملی از قبیل قابلیت ارتجاعی ضعیف پوست و ورزش نکردن در ایجاد سلولیت تاثیر داشته باشند ولی این موضوع به اثبات نرسیده است.

سلولیت گرچه یک عارضه‌ی بالینی جدی محسوب نمی‌شود اما می‌تواند ظاهر نامطلوبی را ایجاد کند. همین ظاهر نامطلوب زمینه ارائه درمان‌های متفاوت را فراهم می‌کند. اگر چه درمان‌های زیادی مانند ماساژ یا کرم‌های بر طرف کننده‌ی سلولیت، برای رفع سلولیت ارائه شده‌اند اما متاسفانه بسیاری از این درمان‌ها به اندازه‌ای که ادعا می‌کنند موثر نیستند.در حال حاضر موثرترین درمان سلولیت لیزرلیپولیز است

Read More
دکتر محمود راد

۰۳ خرد چاقی مرضی

در قرن حاضر، تغییر در شیوه‌ی زندگی، رویکرد به شهرنشینی و صنعتی شدن، با افزایش شیوع بیماری‌های غیر واگیر همراه شده است. تغذیه یکی از عوامل مهم در بروز بیماری‌های غیر واگیر به حساب می‌آید و چاقی به عنوان مهم‌ترین مشکل تغذیه‌ای کشورهای پیشرفته و کشورهای در حال توسعه محسوب می‌شود که با سرعت قابل ملاحظه‌ای در حال افزایش است. تغییر الگوی غذایی روزانه و کاهش فعالیت فیزیکی روزمره که ناشی از روند روزافزون مشاغل کم‌تحرک است، در بروز این مشکل نقش اساسی‌تری دارند.

چه کسی چاق است؟

چاقی به حالتی گفته می‌شود که بیش از ۲۰٪ بالاتر از وزن ایده‌آل باشد. به‌عبارت دیگر چاقی وضعیتی است که در آن ذخایر چربی در بدن افزایش یافته و به‌حدی می‌رسد که می تواند به سلامت فرد آسیب برساند.

وزن ایده‌آل چقدر است؟
وزنی که در آن فرد احساس راحتی و سلامتی می‌کند و از نظر بهداشتی به وزنی گفته می‌شود که در آن مردم کمتر مبتلا به بیماری و مرگ‌ومیر ناشی از وجود چربی در بدن، می‌شوند.

روش‌های متعددی برای یافتن وزن ایده‌آل وجود دارد. ولی یک روش که کاربردی‌تر می‌باشد و جهت تشخیص اختلالات وزنی به‌کار گرفته می‌شود، اندازه‌گیری شاخص توده‌ی بدن یا BMIمی‌باشد. در این روش ابتدا وزن فرد (به کیلوگرم) را به مجذور قد (به متر) تقسیم نموده (قد۲ ÷وزن ) و سپس آن‌را طبق جدول زیر تفسیر می‌کنیم(روش ساده‌تر اینست که وزن تقسیم برقد و سپس عدد به‌دست آمده را دوباره به قد تقسیم می‌کنیم!).

چگونه وزن ایده‌آل را محاسبه کنیم؟

۱۸.۵ تا ۲۵ طبیعی
۲۵ تا ۳۰ اضافه وزن
۳۰ تا ۳۵ چاقی متوسط (درجه یک)
۳۵ تا ۴۰ چاقی زیاد (درجه دو)
بیش‌تر از ۴۰ فوق‌العاده چاق (درجه سه)

مثلا فردی‌که ۱۷۰ سانتی متر قد و ۱۲۰ کیلوگرم وزن دارد، دارای بی ام آی ۴۱ می‌باشد:

۴۱=(۲.۸۹)÷۱۲۰=۱.۷۲۲ ÷۱۲۰

فردی که بی ام آی بالاتر از ۳۰ دارد دچار بیماری چاقی است و بیماری را باید توسط پزشک به‌ روش‌های طبی یا جراحی درمان کرد.

اگر فرد دچار بیماری چاقی باشد و به فکر درمان آن نباشد چه مشکلاتی خواهد داشت؟

چاقی باعث افزایش خطر ابتلا به بیماری‌های گوناگون از قبیل بیماری‌های قلبی عروقی ، دیابت، فشار خون، آرتروز زانو، برخی سرطان‌ها (سینه، رحم، تخمدان، کیسه صفرا، روده بزرگ، پروستات)، اختلالات باروری و … می‌شود. در یک مطالعه‌ی آماری نشان داده شده که افراد چاق بیشتر از افراد معمولی در بیمارستان بستری می‌شوند و شیوع سکته قلبی در آن‌ها سه برابر بیشتر از افراد معمولی است. دیده شده است که افراد خیلی چاق تا حدود ۳۰ برابر بیشتر از افراد با وزن معمولی دچار بیماری دیابت می‌شوند و حدود شش برابر کسانی که مبتلا به دیابت شده اند بیشتر دچار مرگ و میر می شوند . حال اگر فرد دیابتی ۱۰ کیلوگرم وزن خود را کم کند میزان مرگ‌ومیر در وی ۳۰٪ تا ۴۰٪ کاهش می‌یابد.

آیا چاقی با اختلالات روانی و اجتماعی مرتبط است؟

چاقی از جمله مشکلاتی است که می‌تواند افراد چاق را در دوران کودکی نیز آزار دهد. عدم پذیرش روانی و اجتماعی کودکان و نوجوانان چاق از سوی دوستان و آشنایان و هم‌چنین تبعیض‌های اجتماعی که در مورد آن‌ها به‌کار می‌رود، می‌تواند به‌تنهایی به کاهش سلامت روانی این افراد منجر شود. تبعیض‌های اجتماعی در بزرگسالی نیز ادامه می‌یابد، نشان داده شده است که در موقعیت اجتماعی یکسان از نظر هوش و تحصیلات، افراد چاق کمتر از افراد با وزن متناسب به موقعیت اجتماعی مناسب دست می‌یابند و در حقیقت، اضافه وزن در دوران جوانی، باعث می‌شود که فرد در زندگی آینده خود موفقیت‌های اجتماعی کمتری به دست آورد. در یک تحقیق بر روی زنان ۱۶ تا ۲۴ ساله مشخص گردیده است که زنانی که از ابتدا از بی ام آی بالاتر از ۳۰ داشتند سال‌های کمتری را در مدارس و دانشگاه‌ها گذرانده و کمتر موقعیت ازدواج پیدا کرده‌اند و در مقایسه با زنانی که اضافه وزن نداشتند بیشتر دچار فقر شده اند. افراد چاق غالباً مضطرب و افسرده هستند، که این حالت یا ناشی از چاقیست و یا به‌خاطر تلاشی ناموفق در رژیم‌های لاغری است. تحقیقات نشان داده است که سلامت روانی داوطلبان زن و مرد بسیار چاق، کم بوده و علائم افسردگی در آن‌ها از گروه‌های مرجع بیشتر بوده است.

علل چاقی چیست؟

علل مختلفی به‌طور مستقیم و غیرمستقیم منجر به چاقی می‌شوند. چاقی به‌دلیل عدم تناسب بین تولید و مصرف انرژی در طولانی‌مدت می‌باشد. علل مختلفی منجر به عدم تناسب درتولید و مصرف انرژی در بدن می‌شوند. اما علل اصلی آن عبارتند از: نوع عادات، محیط زندگی فرد و ژنتیک.

عادات

در زمانه‌ای که محیط به‌سرعت قابل عوض شدن است، می‌توان به‌سادگی عاداتی را که به سلامت صدمه وارد می کنند کنار گذاشت. مثلا در بیمار چاق انتخاب نوع غذا و داشتن تحرک و فعالیت فیزیکی مهم می‌باشند. اگر به این دو موضوع کم‌توجهی شود عوارض نامناسبی بر جای می‌گذارند. مردم این زمانه به‌طور متوسط از مواد غذایی با کالری بالا بیشتر از افراد قدیمی استفاده می‌کنند لذا مواد پرکالری مانع جذب مواد غذایی مناسب برای بدن می‌شوند. این مشکلات رفتاری را بیشتر می‌توان در مهمانی‌ها و صرف غذا در رستوران‌ها مشاهده کرد.

محیط
محیط نقش کلیدی در ایجاد عادات و نحوه زندگی فرد دارد. عوامل محیطی گوناگون می‌تواند بر سلامت افراد تأثیرگذار باشد لذا جامعه امروزی به‌سمت زندگی کم‌تحرک پیش می‌رود. به‌طوری‌که ماشین‌سواری جایگزین قدم زدن، و تکنولوژی جایگزین فعالیت فیزیکی و غذاهای آماده و پرکالری جایگزین غذاهای سالم شده است.

ژنتیک

گروه اول: افرادی که BMI بین ۱۸.۵ تا ۲۵ دارند. این افراد سالم هستند و نیاز به اقدام خاصی ندارند.

پدر و مادر چاق از طریق انتقال ژن‌های چاقی به فرزندان باعث چاقی آن‌ها می‌شوند.

بیماری‌های متابولیک
کم‌کاری تیرویید و کبد و پرکاری غدد فوق کلیه می‌تواند منجر به چاقی شوند.

مشکلات روحی و روانی
۴۵٪ افراد چاق مبتلا به افسردگی بوده که مجبور به مصرف داروهای ضد افسردگی هستند و این داروها می‌تواند چاقی ایجاد کند. اضطراب باعث پرخوری عصبی می‌شود. لذا درمان مشکلات روحی باعث درمان چاقی خواهد شد.

چگونه چاقی را درمان کنیم؟
هدف از درمان چاقی رسیدن به وزن مناسب است که سلامتی را به‌دنبال دارد. مقدار وزنی که بایستی کاهش یابد تا سلامتی به‌دست آید کمتر از آن چیزی است که بیمار چاق تصور می‌کند. معمولا کاهش وزن ۵ تا ۱۰ درصد سلامتی را به ارمغان خواهد آورد برای رسیدن به وزن مناسب که سلامتی را به‌دنبال داشته باشد می‌بایست رژیم غذایی و سبک زندگی را تغییر داد و بر فعالیت ورزشی و فیزیکی افزود علاوه بر آن پزشک می‌تواند با تجویز دارو و یا عمل جراحی به بیمار چاق کمک کند.

انتخاب روش درمانی:

برای انتخاب راحت‌تر روش درمانی مراجعین را معمولا به چند گروه تقسیم می‌کنیم:

گروه دوم: افرادی که BMI بین ۲۵ تا ۳۰ دارند. این افراد اضافه‌وزن دارند ولی بیمار چاق نیستند. در این گروه با تغییر عادات غذایی و رژیم درمانی و مصرف داروهای چربی‌سوز و ورزش می‌توانند به وزن ایده‌آل برسند.

گروه سوم: افرادی که BMI بالاتر از ۳۰ دارند. این عزیزان دچار بیماری چاقی هستند و نیاز به درمان بیماری توسط پزشک دارند. به این افراد معمولا سه نوع درمان پیشنهاد می‌شود:

۱- گذاشتن بالون داخل معده
۲-  گذاشتن حلقه دور معده
۳- کوچک کردن معده شامل پلیسه و اسلیو معده

پس از جراحی در طی ۲ سال اول به دنبال رعایت رژیم غذایی فوق و تمرینات ورزشی توصیه شده فرد ۵۰٪ تا ۸۰٪ اضافه وزن خود را از دست می‌دهد و می‌تواند مادام‌العمر وزن ایده‌آل خود را حفظ کرده و ثابت نگه‌دارد پس به یاد داشته باشید که از مصرف غذاها و نوشیدنی‌های شیرین، پر چرب و پر کالری بپرهیزید.

۴- کوچک کردن معده و کوتاه کردن روده شامل بای‌پس معده

کاهش وزن و افزایش وزن چگونه؟
پس از جراحی در طی ۲ سال اول به دنبال رعایت رژیم غذایی فوق و تمرینات ورزشی توصیه شده فرد ۵۰٪ تا ۸۰٪ اضافه وزن خود را از دست می‌دهد و می‌تواند مادام‌العمر وزن ایده‌آل خود را حفظ کرده و ثابت نگه‌دارد پس به یاد داشته باشید که از مصرف غذاها و نوشیدنی‌های شیرین، پر چرب و پر کالری بپرهیزید.

Read More